Gentiana lutea

Cheło che te ghè schcià el rimanda a sta voxe, parché el xe on so sinònemo o el vien esplegà cuà drento. rimandamento da Ansiana


La zensiana majore (Gentiana lutea L., 1753) ła ze na pianta erbàsea perene, gràsie a łe raize racuanto sviłupae, partegnente a ła fameja de łe Gentianaceae.[1]

Zensiana
Gentiana lutea 230705.jpg
Gentiana lutea
Clasifegasion sientìfega
RegnoPlantae
PhylumMagnoliophyta
ClaseMagnoliopsida
FamejaGentianaceae
ZènaroGentiana
SpeceG. lutea
Nomenclatura binomenałe
Gentiana lutea
L.
Nomi comuni
Jensiana, Ansiana

L'epìteto "majore", col cuało ła ze comunemente denomenada ła spece, el se rifarise a łe so dimensioni, superiori a chełe de łe altre spece del zènaro Gentiana, e el tèrmano "lutea" el se rifarise al cołor zało dei fiori, difarentemente da łe zensiane blu de l'iconografia alpina.

DescrisionCànbia

La pianta ła ze alta da 40 a 140 cm. Se trata de na erba perene, glabra, co grando rizoma ramefegà e fusto cavo, senplego e reto.

Ła połe ver dai trè ai dieze fiori in vertezełi a scajo de foje anplesecàułi; ła coroła de cadaun fioro, de color zało, dividesto in 5-6 lasìnie. Ła fiorise par la prima volta a dieze ani de età.

Łe samese łe ze a difuzion anemòfiła.

Le foje bazałi łe ze oponeste, pegołae, grande, de forma ełìtega, longhe fin a 30 cm e larghe fin a 15 cm co nervadure parałełe in evidensa. Chełe caułinari łe ze pì picenine, sesiłi, lanseołae e anplesegàułi.

La raiza łe ze a ficon.

Destribusion e habitatCànbia

 
Gentiana lutea

Ła vive in prà e alpeji poco ùmidi, so tereni calcàrei.

Ła ze difondesta fin a 2200 m s.l.m. inte łe zone de montagna del sud de l'Eoropa.

No ła ze tanto comun. Ła ze na pianta protezesta e catarla su ze vietà.

FitoterapiaCànbia

 
Łe infomasion riportae no łe xe conseji mèdeghi e i podaria no èsar ben curai. I contegnui i ga soło el fin iłustrativo e no i sostituise el parere mèdego.

La Zensiana majore ła ze considerada on eupèptego: ła juta ver fame e ła juta ła dizestion. In cuanto pianta medezinałe ła vegnea cultivada za inte el Medioevo. Se ghe dòpara łe raize.

Par el so gusto amaròtego ma profumà e łe so propietà dizestive ła njien doparada inte ła licuoreria, ndazendo drento inte ła conpozision de difarenti amari.

Co ła se cata, ła połe èsar confondesta co el tòsego veratro (Veratrum album), visto che ła morfołozia ła ze simiłare co foje alterne ma no oponeste.

NotasionCànbia

  1. (EN) Gentiana luteaThe Plant List. URL vardà il 20 dicembre 2014.

Altri projetiCànbia

Linganbi forestiCànbia

Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Gentiana_lutea&oldid=964636"