En fìxica e fiłoxofia, materia el xe el tèrmino par referirse a i toki che łi costituise ła realtà ojetiva. Se considera che ła xe queła che forma ła parte sensibiłe persetibiłe o detetabiłe co mexi fìxisi.

Se uxa anca el tèrmino par dexignar el tema chel conpone na òpara łiteraria, sientìfega, połítica, etc.