Punica granatum


El melagragno (dito anca magragno, malgaragnaro, pomoingranà, pomogranà o punegaro) el xe na pianta alta anca 2-4 metri, col nome sientifico de Punica granatum, de ła fameja dełe Punicaceae o Lythraceae. Sto arbusto, originario del'Asia Çentrałe, el xe difuso specie in Medio Oriente, anca se 'l se pole cstate in tuti i paexi del Mediteraneo. El nome in łatin (malum punicum) el deriva dal fato che i Romani i pensava che'l fuse originario de łe tere puniche, Cartagine in specie. I ło ciamava anca malum granatum, par via dei grani o miołe de le quali i xe pieni i fruti.

Punica granatum
Pomegranate DSW.JPG
Clasefegasion sientìfega
regnoPlantae
divisionMagnoliophyta
classeMagnoliopsida
ordineMyrtales
famejaPunicaceae
gènarePunica
speceP. granatum
Nomi comuni
melagragno,malgaragno, magragno,
pomoingranà, pomogranà

In todesco el se ciama Granatapfel, in inglese pomegranate, in italian melograno, in yddish milgroym, in spagnoło granada.

Piante de malgaragno

Łe foje łe xe łónghe, a forma de łancia, i fior cołor róso vivo e i fruti i xe de łe bałe dure e róse anca quełe. Ła polpa dei fruti ła xe divixa in diversi setori cołor roxa-róso, tuti pieni de picołe megołe róse (łe ga tanta vitamina C).

El malgaragno 'nte ła mitołogia grecaCànbia

El malgaragno entra 'ntel mito del rapimento de Persefone, fioła de Demetra, dea del gran e dei racolti, da parte del dio de l'oltretonba, Ade. Demetra ła mandava su ła tera mesi e mesi continui de fiuri e de fruti, sensa interusion, da senpre. Un bel dì el dio dei morti Ade el se ga inamorà de ła fioła de ła dea, Persefone, e'l ła ga atirà con un truco xo nel so regno soto tera. Łì el ghe ga oferto un malgaragno e eła, par bona creansa, ła ghin'à tastà soło ke sie grani, ma questi i xe bastà par blocarla xo 'ntei inferi. Difati no ła saveva ke ki ke magna i fruti dei inferi no'l pol pi tornar su ła tera.

 
Fior de malgaragno

Quando ke Demetra ła ga savu ke ła fioła ła jera sta tegnu xo soto tera, ła se ga inrabià de bruto e no ła ga pi fato cresare nè fiori nè piante nè erbe: tuto morto. Ga dovudo saltar fora so marìo, el dio Zeus, ke'l ga fato un conpromeso con Ade: so fioła ła saria sta xo 'ntei inferi un numero de mesi uguałe a queło dełe megołe de malgaragno ke ła gaveva magnà. El resto ła podeva tornar su da só mama. Cusì, Demetra, contenta pal ritorno de Persefone, ła fa crésare e fiorir tuto par sie mixi a l'ano, in primavera e in istà.

 
El fruto de malgaragno spacà cołe megołe drento
Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Punica_granatum&oldid=666616"