Difarense intrà łe version de "Copyright"

11 byte xontai ,  1 anno fa
p
., replaced: abiłe → àbiłe (2), overo → o sia (2), fra → intrà (3)
p (clean up, replaced: gà → ga (9))
Targheta: Canbio faxesto co AWB
p (., replaced: abiłe → àbiłe (2), overo → o sia (2), fra → intrà (3))
Targheta: Canbio faxesto co AWB
El '''copyright''' (termine de [[łéngua inglexe]] che leteralmente signifega ''dirito de copia'') xe l'equivałente del ''dirito d'autore'' inte i paexi de common law, come i [[Stati Unii de ła Mèrica]] e la [[Regno Unìo]], dal quałe però diferise soto vari aspeti.
 
'L xe sołitamente abrevià có el sinboło '''[[©]]'''. Quando tałe sinboło nò'l xe utiłixabiłeutiłixàbiłe se riproduce có ła letera "c" posta tra [[parentexi]]: ''(c)'' o ''(C)''.<ref>Inte i Stati Unìi ła registrasion e l'apoxision del sinboło gaveva na eficacia costitutiva fino a ła riforma del 1976, caratere poi perso dopo tałe riforma cfr. Jarach-Pojaghi ''Manuałe del dirito d'autore'' Mursia p.96</ref>
 
== Considerasion xenerałi par el Copyright ==
 
=== Durata e ereditarietà del copyright ===
Ła normativa prevede na durata del copyright limità inte el tenpo e variabiłevariàbiłe significativamente a seconda de ła categoria merceoloxica tutelà (medisinałi, brani mùxicałi, softuér, evc.).
 
El periodo de copyright dovarìa consentir de 'vere un adeguato margine de guadagno e de recuperare i costi che i presede l'entrata in produsion e ła distribusion del prodoto. Ła durata, in linea de prinsipio, xe proporsionałe ai costi da remunerare. Tutavia nò senpre ła proporsion vien rispetà. Par exenpio un brano mùxicałe el ga na durata de copyright de 50 ani, mentre par un medisinałe, che el ga costi de riserca e sviłupo on fià magiori, el periodo de copertura xe d 30 ani.
 
=== Dibatito so łee pene pà ła violasion del copyright ===
Inte łe lejislasion internasionałi xe frequente na tendensa all'equiparasion fraintrà ła violasion del copyright e el reato de furto.
 
Existe un dibatito nò soło sull'entità de łe pene che na simiłe equiparasion conporta, ma anca so ła reałe oportunità de acomunare łe do tipołoxie de reato. L'equiparasion al furto conporta infati un considerévołe inasprimento de łe pene.
 
Anałogo dibatito investe el rispeto del proporsionałismo fraintrà łe pene rispeto a ła gravità del reato. El ''plagio'', infati, prevede pene inferiori al furto (anca se l'utiłixo comerciałe xe un'agravante inte ła violasion de copyright). In sostansa, chi copia e vende opare in forma identica all'orixinałe comete un reato punìo molto p' severamènte del plagio, overoo sia de chi aporta lievi modifighe e se apropia de na calche paternità sull'opera, traendone un serto profito.
 
=== Ło sviłupo tecnołogico e l'avento de [[Internet]] ===
Inte el [[XX secoło]], l'avento dei riprodutori e in particołare del [[computer]] e de łe Rete [[internet]], ga sotrtto uno dei cardini a ła baxe del copyright in senso clasico: overoo sia el costo e ła dificoltà de riprodure e difondare sol teritorio łe opere, aspeti fino a alora gestìi da ła corporasion dei editori dietro congruo conpenso o cesion dei diriti da parte dei autori. Ciò ga rexo masa difisiłe ła tuteła del copyright come tradisionalmènte intexo, e creà novi spasi par i autori.
 
El primo epixodio có eco internasionałe, se ga avuo a cavało fraintrà el [[XX secoło|XX]] e el [[XXI secoło]] có el cussidito caxo Napster, uno dei primi sistemi de condivixion gratuita de file mùxicałi, ogeto de enorme suceso a cavało del milenio. Ła ciùxura de Napster, avegnùa inte el [[2002]] e xenerà da łe denunse da i editori che i vardava el sistema cofà un concorente ai propi profiti, nò'l ga risolto se nò par breve tenpo i atriti. Novi programi de ''file sharing'' gratuito i xe sorti rinpiasando l'orixinałe Napster e vanificando i scopi de ła ciùxura. Secondo i operatori del mercà dell'intratenimènto, na costante diminusion de łe vendite de CD mùxicałi xe scaturìa da ła difuxion de sti sistemi e de ła progresiva obsołescensa dixitałe de ła presedente tecnołogia, obsolescensa dovùa prinsipalmènte all'ecesivo costo d'acuisto de materiałe orixinałe.<ref>Musica & Memoria, "''[http://www.musicaememoria.com/mercato_musica_2006.htm El mercà de ła mùxega inte el 2006]''", 2006</ref> Questo ga danexà prinsipalmènte el sistema corporativo e ingesà dell'industria discografega. I ghè xe, tutavia, [http://www.ictlex.net/?p=13 autorévułi studi] che i dixe el contrario.
 
El file sharing (scanbio e condivixion de file) de materiałe proteto dal ''copyright'', se ga sviłupà e difuxo có l'inporse de łe tecnołogie enformatighe e del [[web]], e in particołar modo grasie al sistema del peer-to-peer. Ła vełosità de sta difuxion e sviłupo, ga rexo difisiłe pà'l dirito industriałe internasionałe axornarse có ła medexima prontesa. Molti anałisti internasionałi i xe drio acuxar infati ła prexensa de vodi normativi nò omoxeneamènte colmai.
Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/wiki/Speçałe:DiffMobile/1009580"