Difarense intrà łe version de "Ludovico Manin"

p
Bot: Cavo zs
p (Bot: Sostitusion automatica (-Venezsia +Venesia))
p (Bot: Cavo zs)
|AnnoMorte = 1802
|Attività = doge
|Nazionalità = venezsianvenesian
}}
 
Lodovico Manin el gera nato el [[14 de majo]] [[1725]]; so pare el gera Lodovico Alvise e so mare Maria Basadonna, proneoda de on cardinałe. El gera primoxenito de zsinque mas-ci. El ga frequentà ł'università de [[Bołogna]] e el gera convitore preso el cołejo dei nobiłi de San Saverio: a esiste, stanpà, alcune propoxizsion de dirito naturałe da łu sostegnue in sto periodo.
 
Quando el se ga dà ała vita publica, el xe sta sùbito notà par ła so xeneroxità, ła so onestà, ła so gentiłezsa e soratuto ła so richezsa. A vintisiè ani el xe sta ełeto capitan de [[VicenzsaVicensa]], po de [[Verona]] dove el ga dovesto frontegiar ł'ałuvion del [[1757]], infine de [[Bresia]]. 'Ntel [[1764]] el xe sta nominà ''procuratore di San Marco de ultra''. 'Ntel [[1769]] el ga domandà e el ga otegnuo de non coerzare 'na carica a motivo deła so sałute malferma e anca parché el gera on pitosto sordo. 'Ntel [[1787]] el xe sta sielto par onorar papa [[Pio VI]] mentre el traversava i posedimenti de Venesia, e el Papa ło ga riconpensà nominandoło cavalier e atribuendoghe pareci priviłegi spirituałi.
 
El gaveva sposà Elisabetta Grimani, dała quałe el ga avù 'na dote de 45.000 ducati; Elisabetta ła gera sta educà inte on monastero de [[Trevixo]] e ła gera de cativa sałute fin da putina.
Questi el capiva perfetamente de non esare tanto bon de rezsare ła dignità dogałe; non apena el ga capìo de esare el candidato favorìo el ga zsercà de schermirse: el ga tacà a dire che ła nobiltà deła so fameja ła gera recente e quindi no 'l gera degno de esare ełeto al dogado, po el se ga prexentà in lagreme a ł'asenblea ełetorałe sconxurando de non ełexarlo. El xe sta invezse ełeto al primo bałotajo con ventioto voti (ł'asenblea ełetorałe ła gera conposta de 41 menbri), e tra el tripudio xenerałe zsircołò ła voxe ''I ga fato doxe un furlan, la republica xe morta!''. El verbałe deła so ełesion el xe ancora conservà 'nte ła biblioteca de pałazso Giustinian, ałe ''Zattere'' a Venesia. Quando ca ghe xe sta comunicà ł'ełesion, el se ga sentìo małe e el ga dovesto metarse in łeto.
 
Łe feste par sołenizsar ła so ełesion łe ga conportà spexe enormi: 'ntel tradisionałe giro de piazsa, in cui a gera tradision che el doxe neoełeto el lanciase monede ai venezsianivenesiani, Lodovico Manin el ga lancià soło monede d'oro, faxendose tegner drio da incaricai che i lanciase quełe d'argento; el ga vołesto che el corteo el 'ndase lentamente par poder lanciare pì monede. Ła spexa conplesiva par i festegiamenti el gera sta de 458.197,2 łire venezsianevenesiane, pagae par manco de on quarto dała republica e par ła magior parte dal doxe di scarsea soa. Anca a Trevixo a ghe xe sta festegiamenti, culminà co ła reałizsasion de 'na machina sènica par i foghi artifixiałi.
 
== El dogado ==
 
Zà ała data de ełesion de Lodovico Manin ła situasion de Venesia ła gera texa, tra fermenti interni dovui ałe richieste de magior democraticità e łibertà e i fati de Fransa, dove a se preparava ła [[rivołuzsionrivołusion fransexe|rivołuzsionrivołusion]]. 'Nte i ani sucesivi Venesia ła ga zsercà de mantegnerse neutrałe tra i stati reasionari e łe forzse łibertarie spałexà dała Fransa.
 
El [[30 de agosto]] [[1792]] so mujer Elisabetta ła xe morta a Trevixo; i so funerałi i se ga svolti 'nte ła [[baxełega de San Marco (Venezia)|baxełega de San Marco]]. El doxe el gheva pensà ałora de abdicar, ma a no ghe xe sta conceso. El ga zsercà ałora de far caminare al mejo ła machina publica, insistendo e controłando che tuti i titołari de cariche publiche i se ategnese ai so doveri e che a se faxese 'na riforma de magistrature ormai dexuete; el ga scrito 'nte łe so memorie: ''Fin dai primi tempi della intrapresa dignità io aveva avuto occasione di conoscere che il nostro governo non poteva sussistere, attesa la scarsezza di soggetti capaci, l'abbandono e il ritiro di molti di essi andando al bando e dichiarandosi abati e che quelli che restavano pensavano più al privato che al pubblico interesse.''
On cronista ło ga descrito cusì: ''Aveva sopracciglia folte, occhi bruni e smorti, naso grosso aquilino, il labbro superiore sporgente, andatura stanca, persona lievemente inclinata. Si leggeva nell'espressione del viso l'interno sgomento, che informava e governava ogni azione.'' El [[30 de apriłe]], quando zà łe trupe franzsexi łe gera rivà in riva ała łaguna e łe zsercava de rivare a Venesia, Lodovico Manin el ga pronuncià ła çełebre fraxe ''Sta notte no semo sicuri neanche nel nostro letto''.
 
Ałe sedute del ''Magior Consiglio'' dei dì sucesivi, indove a se doveva decidare se cedare ałe richieste franzsexi, el se ga presentà pałido e con voxe tremante: [[Napoleon]] el pretendeva ła creasion de on rexime democratego al posto de ł'ołigarchia, ło sbarco de on'armada de 4.000 soldati franzsexi a Venesia (e a sarìa sta ła prima volta de on exercito straniero a Venesia da ł'epoca deła fondasion), ła consegna de alcuni capitani venezsianivenesiani che i gaveva conbatù ł'exercito fransexe invasor in teraferma. El dì [[8 de majo]] el doxe el se ga dichiarà pronto a metare zò łe insegne ducałi 'nte łe man dei capi deła rivołuzsionrivołusion, invitando 'ntel contenpo tute łe magistrature ało steso paso: a pare che uno dei consijeri ducałi, tal Francesco Pesaro, el gavese invezse spronà el doxe a scapare a [[Zara (Croazia)|Zara]], posedimento venezsianvenesian 'nte ła [[Dalmazsia]] ancora fedełe e sicura. El [[12 de majo]] a se ga svolta ł'ultima riunion del ''Magior Consiglio'', in cui, pur non esendo rivà al numaro łegałe, a xe sta decixo de acetar in tuto e par tuto łe richieste de Bonaparte. A se ga decixo anca ło sgombaro dei soldati ''schiavoni'' da Venesia, cusì da non determinare incidenti quando ca fuse entrà in sità i miłitari franzsexi. El [[15 de majo]] el doxe el ga łasà el palazso ducałe par ritirarse 'ntel palazso deła so fameja, e i franzsexi i xe entrà a Venesia.
 
Ł'ultima seduta del ''Magior Consiglio'' ła xe sta descrita da [[Ippolito Nievo]] 'ntel romanzso [[Le confessioni di un italiano]].
16 962

contributi

Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/wiki/Speçałe:DiffMobile/169498"