Difarense intrà łe version de "Xało"

56 byte xontai ,  9 anni fa
p
Bot: Fixing redirects
p (r2.7.1) (Bot: Zonto: si:කහ පාට)
p (Bot: Fixing redirects)
|v=100
}}
El '''xało''' o '''zało''' el xé un dei [[cołor]]i del [[Spetro vixibiłe|spetro]] chel'[[homo sapiens|omo]] el xé bon a [[vista|véder]].
El ga na [[longhesa d'onda]] contegnua infrà 565 e 590 [[nanometro|nanometri]]. El xé un dei tre [[cołor primario|cołóri primari]] sotrativi, conpagno al [[ciano]] ed al [[magenta (cołor)|magénta]] e el só [[cołor conplementar]] el xé el [[vioła]]. El xé el cołor sentral del'[[arconbè|arcovèrxene]].
 
El xé un cołor bastasa comun in natura: speso łe [[piante]] łe fa [[fior|fióri]] chei se pol véder ben da łontan e i atrae i [[bai]], per reałixar l'[[inpołinasion]]. Anca paréci [[fruto|fruti]] i xé xałi, per ła prexénsa de [[carotenoidi]]: sto cołor el fa el fruto più beo a véder e atrae [[bestie]] o ómeni chei posa reałixar al megio ła [[diseminasion]]. Ghe xé anca bestie, in xèner bai come [[ava|ave]] e [[brespa|brespe]], che łe xé xałe: sto cołor, asieme al negro, el da un mesagio precixo de averténsa: ocio che se ti me da fastidio mi poso pónxerte col mi [[bresagio]]. Ghe xé anca quei che i ìmita sti qua per far paura: el xé el caxo dei [[sìrfide|sìrfidi]] chei ga i cołori de łe brespe anca se i no ga el só spin.<ref>[http://www.insetti.org/articoli/mimetismo.php Mimetismo fanerico]</ref>
 
'Ntel lenguagio stradal el xało el se tol qualche signifegà. Na [[bandiera|bandièra]] xała ła dixe che ghe xé ris-cio e no se ga da superar. El cołor in mexo al [[semàfaro]] el se iłùmina daspò el [[verdo]] per avixar che xé drio rivar el [[roso]]: se ti xé in mexo a ła strada ti pol pasar, ma scomensar a traversar col xało el xé proibio. 'Ntei [[Stati Unìi de la Mèrica|Stati Unìi de Mèrica]] el xało el xé el cołor dei [[taxi]].
 
I vién diti ''xałi'' quei [[romanzo|romanzi]] co sene de crìmene: sta definision ła vién fora da na cołana de łibri publicada da [[Mondadori]] 'ntei [[ani 1930]]. Łe ''pàxene xałe'' łe xé quee che łe ga i nùmeri de [[tełèfono]] e i indirisi de [[aziende]] e atività de tràfego, ste qua łe xé divixe per servisio.
 
Ła farina xała ła xé quea tólta dal [[formenton]]: co sta qua se fa ła [[połenta|połénta]] e i biscoti, ciamadi propio per el łor cołor, conferio propio da ła farina xała che ła xé l'ingrediénte prinsipal, i [[xałeti|załeti]].
 
== Note ==
189 025

contributi

Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/wiki/Speçałe:DiffMobile/387704"