Difarense intrà łe version de "Catarina Corner"

Nisun ojeto de cànbio
{{Venesian}}
[[File:Portrait of Caterina Coronaro 1542 uffizi florence Titian.jpg|right|300 px|thumb|Retrato de Catarina Corner de [[Tizian]]]]
'''CaterinaCatarina Corner''' ([[Venesia]], [[25 de novenbre]] [[1454]] – [[Axol|Àxoło]], [[10 de lujo|10 de lugio]] [[1510]]), ła xé stada na [[patrisiato|patrisia]] venesiana, regina de [[Sipro]] e [[Armenia]] dal [[1474]] al [[1489]].
 
Fia del venesian Marco Corner e de Fiorenza Crispo, ła partegniva a na de łe famége più riche e influénti de ła [[Republica de Venesia|Serenìsima]], i [[Corner]].
 
== CaterinaCatarina reginareina de SiproCipro ==
Ła xé stada educada in un monastièr a [[Pàdova]] fin al'età de quatòrdexe ani. Ła xé stada sièlta, infrà łe fémene più in vista de ła [[Republica de Venesia|Serenìsima]] come spoxa del re de [[regno de Sipro|Sipro]] e de [[Armenia]] [[Giacomo II de Lusignan]], che'l ga spoxà par procura el [[30 de lujo|30 de lugio]] [[1468]]. Ghe xé stà tribuìo dal [[Consegio dei Pregadi]] el soranome de "Fia adotiva de ła [[Republica|Repùblica]]" onor mai dà a nisuna donna prima de eła.
 
Soło 'ntel [[1472]] CaterinaCatarina ła xé stada portada a [[Famagosta]], sul'ìxoła de [[Sipro]], indove łe xé stae sełebrae nose ełegantìsime. N'ano daspò el re el xé morto łasando ła védoa gravia.
 
Na revolta, sbociada propio a [[Famagosta]], ła ga prova a canbiar ła Regina col'erede natural [[Carlota I de Sipro|Carlota]], fia de [[Zuane II de Lusignan]]. [[Venesia]] łala xé intervegnuda indresando CaterinaCatarina a un consegio de regénsa formà da sói parénti venesiani. [[Sipro]] ła xé dónca finia soto l'influénsa de ła [[Republica de Venesia|Serenìsima]].
 
Vołéndo liberarse dal dominio venesian, 'nte ła note del [[13 de novenbre]] [[1473]], guidai dal [[véscovo de Nicosia]], un grupo de nòbiłi [[Catełogna|catełani]] el xé intrà 'ntel pałaso Real faxendo un masacro infrà i parénti de ła dona e portàndose via el puteło vanti ai sói oci. [[Venesia]] ła ga resposto inviando diéxi [[gałia|gałie]] ai órdeni del Proveditor [[Vetor Soranzo]]. Łe trupe da sbarco łe ga tolto su i nòbiłi revoltoxi dependénti al [[regno de Nàpołi|re de Nàpołi]] e del [[Duca de Savogia]]. CaterinaCatarina ła xé 'ndada vanti a governar soto ła costante protesion de ła [[Republica de Venesia|Repùblica de Venesia]] anca daspò ła morte del só fio [[Giàcomo III de Sipro|Giàcomo III]], capitada par [[małaria]] 'ntel [[1474]].
 
[[File:Makart hans venedig huldigt caterina cornaro.jpg|right|400 px|thumb|''VenesiaVenexia łala rende omagioomazo a CaterinaCatarina Corner'', [[Hans Makart]], [[1872]]]]
 
== L'adicasion e'l retorno a Venesia ==
'Ntel'otobre del [[1488]] ła xé stada descoverta n'altra conxuraconzura, tramada ancora dai nòbiłi catełani. Venesia ła ga fracà de nóvo ła revolta e ła ga sièlto de ciamar indrio CaterinaCatarina costrenxéndoła a adicar a favor de ła [[Republica|Repùblica]]. Daspò el só refudo, ła xé stada manasada che, 'ntel caxo de n'altro refudo ła saria stada spogiada de tuti i privilegi e ła saria stada tratada come revoltoxa. El [[26 de febraro|26 de fevrèr]] [[1489]] el xé rivà l'ato ufisial del'adicasion de CaterinaCatarina in favor de ła Repùblica Vèneta. El [[18 de marso]], vestìa de negro, ła regina ła ga lasàlassà par sénpre l'ìxołaisola.
 
Venesia ła ga risevuo ła só ''fia'' in manièra trionfal. Rivada da Sipro a San Nicołò al LidoLio, ła xé intrada el giorno daspò, el 6 de giugno 1489, sentada sul [[Bucintoro]] tacada al [[Doxe]] [[Agostin Barbarigo]]<ref>L'intravegniménto, seguìo da tre giórni de fastoxìsimi festixamenti, el vien recordà ogni anno da ła [[Regata Istòrega]] che ła se tien a [[Venesia]] la prima doménega de seténbre.</ref>, daspò ła conségna formal de ła corona a ła Serenìsima 'nte ła [[baxéłega de San Marco]], ła xé stada nominada ''domina Aceli'' (siora de [[Axol|Àxoło]]), conservando in ogni caxo anca 'ntei ati ufisiałi el tìtoło e'l rango de regina. Sul teritorio de [[Axol|Àxoło]], CaterinaCatarina ła gaveva i stési poderi del doxe. Ùgnołi lìmiti: no ła podeva miga far subir ai sùditi nisun dover o cativeria e no ła podeva ospitar chi che'l no fuse gradìo al doxe.
 
== Siora de Àxoło ==
[[File:Castello della Regina Cornaro Asolo.jpg|right|300 px|thumb|El castełocastelo de CaterinaCatarina a ÀxołoAsolo]]
CaterinaCatarina ła ga ciamà indrio a ła só corte artisti e leterai, infrà i quałi el [[Zorzon]], [[Lorenzo Lotto]], [[Pietro Bembo]], che qua el ga anbientà ''[[Gli Asolani]]''. 'Ntel [[1509]], có łe trupe imperiałi de [[Masimilian I d'Asburgo]] le vegniva vanti, ła se ga refuxada a Venesia. Tornada indrio 'ntel só casteło e infrà i axołani che i ea amava cusì tanto, ła ga decixo de fùxer de nóvo có łe trupe todesche łe se ga fasade a łe porte de [[Intiòe|Altivole]].
 
CaterinaCatarina Corner ła xé morta a VenesiaVenexia el [[10 de lujo|10 de lugio]] [[1510]] e ła xé stada sepełìa 'nte ła [[Céxa dei Santi Apòstołi]]. Łe persone che łe ga vosuo véder ła cerimonia łe gera cusì tante che i Proveditori i ga fato tirar su un [[ponte]] de [[barca|barche]] da [[Rialto]] a Santa Sofia par perméter un megio defluso.
 
El corpo el xé restà pochi ani 'nte ła céxa dei Santi Apòstołi perché, a cauxa del'edifegasion de ła nova [[Céxa (architetura)|céxa]], 'ntel [[1575]] ła xé stada spostada 'nte ła [[Céxa de San Salvador]], indove ancora ła reposa ancuo.
== Influénsa cultural ==
=== 'Ntel teatro d'òpera ===
A ła figura de CaterinaCatarina Corner el xé dedicà el grand-opéra ''La Reine de Chypre'' de [[Fromental Halévy]], su libreto de [[Jules-Henri Vernoy de Saint-Georges]], 'ndà in sena a [[Parixe]] el [[22 de disenbre]] [[1841]].
 
Sul libreto de Saint-Georges se baxa queło de [[Giacomo Sacchero]] par ''[[Caterina Cornaro (opera)|CaterinaCatarina Cornaro]]'' de [[Gaetano Donizetti]], 'ndada in sena al [[Teatro San Carlo (Nàpołi)|Teatro San Carlo]] de [[Nàpołi]] el [[18 de genaro]] [[1844]].
 
'Ntel'òpera se conta l'intravegnimento istòrego che'l detèrmena ła morte del Lusignan, meso insieme a n'istoria de amor infrà Caterina e GerardoZirardo, un xóvenezoven cavałièrcavalièr franséxefrancese.
 
== Notasion ==
284

contributi

Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/wiki/Speçałe:DiffMobile/411550"