Difarense intrà łe version de "Topinanbur"

571 byte xontai ,  15 anni fa
tassobox e wikificà
[Revixion njiancora controłà][Revixion njiancora controłà]
Nessun oggetto della modifica
(tassobox e wikificà)
{{Tassobox
El '''topinanbur''' ( nome sientifico ''Helianthus tuberosus'') xe na pianta deła fameja dełe ''Compositae'', pi de preciso dełe ''Asteraceae''. I pecol i riva a esare alti anca 3 metri, i fiori i xe załi e i vien fora in setenbre. El topinanbur (''Topinambur'' in todesco, ''Jerusalem artichoke'' in inglese e ''topinambur'' in taljàn) el crese selvadego specie drio ai foxi.
|colore=lightgreen
[[Image:Sunroot top.jpg|thumb|Na pianta de topinanbur]]
|nome=Topinanbur
Łe raixe, grose, łe se tira su d'inverno parchè łe xe bone da magnar (łe sa da [[patata]] e [[articioco]] insieme) e łe vien cuxinà in tecia, de sołito. In Germania ghin fa anca na [[graspa]]: el Rossler.
|statocons=
Ła pianta ła vien da l'America e ła xe sta portà in Europa 'ntel 1610.
|imagine=[[Imagine:Sunroot top.jpg|200px]]
Ŀe raixe de topinanbur xe un magnar sano e ipocałorico parchè el sucaro ke'ł ga drento (15%) el xe [[inułina]], un ołigofrutoso ke non vien asorbìo dał'intestin e ke no l'alsa ła [[glicemia]], anca se'l xe dolcificante. Cusì el va ben par i diabetici. Ł'inułina, ke vien considerà na fibra vegetal, ła stimoła anca el sviłupo dei ''Bifidobateri'' e ''Latobaciłi'' 'ntel intestin (na roba bona parchè questi i serve par ła digestion) e ła fa in modo ke no se inpianta bateri patogeni, ke porta małatie.
|didascalia=Na pianta de topinanbur
|regno=[[Plantae]]
|division=[[Magnoliophyta]]
|classe=[[Magnoliopsida]]
|ordine=[[Asterales]]
|fameja=[[Asteraceae]]
|gènare=[[Helianthus]]
|spece='''H. tuberosus'''
<!-- NOMENCLATURA BINOMIALE: -->
|biautore=[[Carl von Linné|L.]]
|binome=Helianthus tuberosus
|bidata=[[1753]]
<!-- ALTRO: -->
|sinonimi?=
|sinonimi=
|nomicomuni=Topinambur
|suddivisione=
|suddivisione_testo=
}}
 
El '''topinanbur''' ( nome sientifico '''''Helianthus tuberosus''''') el xe na pianta deła fameja dełe ''Compositae'',[[Asteraceae]] pi de(anca precisodite dełe ''Asteraceae''Compositae). I pecol i riva a esare alti anca 3 metri, i [[fiori]] i xe załi e i vien fora in setenbre. El topinanbur (''Topinambur'' in todesco, ''Jerusalem artichoke'' in inglese e ''topinambur'' in taljàn) el crese selvadego specie drio ai foxifosi. Ła pianta ła vien da l'[[America]] e ła xe sta portà in [[Europa]] 'ntel [[1610]].
 
[[Image:Tobinambur1.jpg|thumb|left|Raixe de topinanbur]]
Łe [[Raixa|raixe]], grose, łe se tira su d'inverno parchè łe xe bone da magnar (łe sa da [[patata]] e [[articioco]] insieme) e łe vien cuxinà in tecia, de sołito. In [[Germania]] ghin fa anca na [[graspa]]: el Rossler.
Par sta rason, ł'industria ałimentare ghe xonta inułina in çerti yogurt, łati o formaj. Sempre co sto sucaro, o mejo, ołigosacaride, pare ke se sbasa el colesteroło e i trigliceridi 'ntel sangue e inveçe ke vegna asorbìo pi calcio dała dieta.
 
Łe raixe łe contien anca fero, calcio, sodio, vitamina A e vitamina C.
ĿeŁe raixe de topinanbur łe xe un magnar sano e ipocałorico parchè el [[sucaro]] ke'ł ga drento (15%) el xe [[inułina]], un ołigofrutoso ke non vien asorbìo dał'intestin e ke no l'alsa ła [[glicemia]], anca se'l xe dolcificante. Cusì el va ben par i [[Diabete|diabetici]]. Ł'inułina, ke vien considerà na fibra vegetal, ła stimoła anca el sviłupo dei ''Bifidobateri'' e ''Latobaciłi'' 'ntel intestin (na roba bona parchè questi i serve par ła digestion) e ła fa in modo ke no se inpianta bateri patogeni, ke porta małatie.
 
Par sta rason, ł'industria ałimentare ghe xonta inułina in çerti [[yogurt]], [[Late|łati]] o [[Formajo|formaj]]. Sempre co sto sucaro, o mejo, ołigosacaride, pare ke se sbasa el colesteroło[[cołesteroło]] e i [[trigliceridi]] 'ntel [[sangue]] e inveçe ke vegna asorbìo pi calcio dała dieta.
Łe raixe łe contien anca [[fero]], [[calcio]], [[sodio]], [[vitamina A]] e [[vitamina C]].
 
[[Categoria:Piante]]
3 232

contribusion

Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/wiki/Speçałe:DiffMobile/61147"