Difarense intrà łe version de "Topinanbur"

p
→‎top: sost, replaced: dała → da ła , 'ntel → inte el (3)
[Version verifegà][Version verifegà]
p (→‎top: sost, replaced: deła → de ła , dełe → de łe)
Targheta: Canbio faxesto co AWB
p (→‎top: sost, replaced: dała → da ła , 'ntel → inte el (3))
Targheta: Canbio faxesto co AWB
 
}}
 
El '''topinanbur''' (nome sientifico ''Helianthus tuberosus'') el xe na pianta de ła fameja de łe [[Asteraceae]] (anca dite Compositae). I pecol i riva a esare alti anca 3 metri, i [[fior]]i i xe załi e i vien fora in setenbre. El topinanbur (''Topinambur'' in todesco, ''Jerusalem artichoke'' in inglese e ''topinambur'' in taljàn) el crese selvadego specie drio ai fosi. Ła pianta ła vien da l'[[Mèrica|America]] e ła xe sta portà in [[Eoropa|Europa]] 'ntelinte el [[1610]].
 
[[Imàjine:Tobinambur1.jpg|thumb|left|Raixe de topinanbur]]
Łe [[Raixa|raixe]], grose, łe se tira su d'inverno parchè łe xe bone da magnar (łe sa da [[patata]] e [[articioco]] insieme) e łe vien cuxinà in tecia, de sołito. In [[Germania]] ghin fa anca na [[graspa]]: el Rossler.
 
Łe raixe de topinanbur łe xe un magnar sano e ipocałorico parchè el [[sùcaro|sucaro]] ke'ł ga drento (15%) el xe [[inułina]], un ołigofrutoso ke non vien asorbìo dał'intestin e ke no l'alsa ła [[glicemia]], anca se'l xe dolcificante. Cusì el va ben par i [[Diabete|diabetici]]. Ł'inułina, ke vien considerà na fibra vegetal, ła stimoła anca el sviłupo dei ''Bifidobateri'' e ''Latobaciłi'' 'ntelinte el intestin (na roba bona parchè questi i serve par ła digestion) e ła fa in modo ke no se inpianta bateri patogeni, ke porta małatie.
 
Par sta rason, ł'industria ałimentare ghe xonta inułina in çerti [[yogurt]], [[lat|łati]] o [[formai|formaj]]. Sempre co sto sucaro, o mejo, ołigosacaride, pare ke se sbasa el [[cołesteroło]] e i [[trigliceridi]] 'ntelinte el [[sangue]] e inveçe ke vegna asorbìo pi calcio dałada ła dieta.
Łe raixe łe contien anca [[fero]], [[calcio]], [[sodio]], [[vitamina A]] e [[vitamina C]].
{{Controło de autorità}}
Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/wiki/Speçałe:DiffMobile/973344"