Verxi el menu prinsipałe

Canbiamenti

p
Robot: Modifeghe esteteghe
[[ImagineFile:Comunità comprensoriali Alto Adige.svg|right|320 px|thumb|Comunidà conprensoriałi del Alto Àdexe]]
Ła '''Val Venosta''' (en [[lengua todésca|todésco]] '''Vinschgau''', en [[łéngoa ładina|ladin]] ''Val Venuesta'') ła xé na val del'[[Alto Àdexe]] osidental.
 
== Storia ==
Fin al primo '800 spesialmente 'ntel'Alta Val Venosta ła léngua de ła popolasion ła gera ancó el [[léngua romancia|romancio]] e i scanbi culturałi pì intensi i veniva co łe vałi svìsere de [[Val Monastero|Monastero]] e del'[[Engadina]], dove se parlava ła stesa léngua. Però i abitanti de ste vałi qua i se gera convertidi al [[protestantéxemo]] e sta roba qua ła ga portà el governo asbùrgico a połìteghe de germanixasion forsada de ła Venosta a partir dal'època de ła [[Controriforma]]. L'eredità ładina se respecia ancó en un mucio de vocàbołi del diałeto local, topònimi e cognómi.
 
== Giografia ==
Dal [[Paso de Rexia]], dove el nase l'[[Àdexe]] ła riva fin a łe porte de [[Meran]], fasendo ła parte pì osidental de ła Provincia de Bolxan. Ła confina a nord co l'[[Austria]], a ovest co ła [[Svìzera|Svìsera]], a sud co ła [[Łonbardia]] e el [[Trentin]] e ad est col [[Burgraviato]].
 
Ła [[Ferovia de ła Val Venosta]], ła ex łìnea [[Meran]]-[[Malles]] de łe [[Ferovie del Stato]], ła xé stada da ste qua clasifegada come "ramo seco" e serada 'ntel [[1990]]. Dópo èser pasà 'nte łe man de ła provincia de Bolxan e profondamente restaurada, ła xé deso de nóvo en funsion dal [[5 de majo|5 de magio]] [[2005]].
 
== Comunidà comprensorial de ła Val Venosta ==
Ła Comunidà Comprensorial Val Venosta ła xé stada fondada 'ntel [[1962]] (ła prima fra łe 8). I sói 13 comuni i covre un teritorio conplesivo de 1 442 km² e i conta sirca 34 300 abitanti. Ła léngua pì asè parlada (>95%) el xé el [[łéngua todésca|todésco]].
 
Storegamente ła Venosta ła includeva anca el comun de [[Nauders]] e el [[Ventertal]] ([[Austria]]), e anca i comuni de [[Naturno]], [[Plaus]] e [[Parcines]] co na parte del comun de [[Lagundo]] fin a ła [[Tel]], deso del Burgraviato.
 
== Comuni ==
[[ImagineFile:Oberes_Vinschgau.jpg|right|320px|thumb|L'alta Val Venosta (se varda [[Malles Venosta|Malles]] co alcune frasion, [[Glorensa]] e [[Sluderno]])]]
El conprensorio Val Venosta-Vinschgau ła xé divixa en 13 comuni:
 
# [[Castelbeło-Ciardes]] - ''Kastelbell-Tschars''
# [[Curon Venosta]] - ''Graun''
# [[Glorénsa]] - ''Glurns''
# [[Laces]] - ''Latsch''
# [[Lasa]] - ''Laas''
# [[Malles Venosta]] - ''Mals''
# [[Marteło (BZ)|Marteło]] - ''Martell''
# [[Prà al Stelvio]] - ''Prad am Stilfserjoch''
# '''[[Siłandro]] - ''Schlanders'''''
# [[Sluderno]] - ''Schluderns''
# [[Senales]] - ''Schnals''
# [[Stelvio]] - ''Stilfs''
# [[Tubre]] - ''Taufers im Münstertal''
 
I dó distrétti conprensoriałi i xé ła ''Media Venosta'' (cavedal Siłandro) e l'''Alta Venosta'' (cavedal Malles). 'Ntel conprensorio ghe xé soło na sità ([[Glorensa]]) e quatro comuni mercà ([[Siłandro]], [[Malles Venosta]], [[Laces]], [[Prà al Stelvio]])
22 854

contributi