Diałeto primierot

Cheło che te ghè schcià el rimanda a sta voxe, parché el xe on so sinònemo o el vien esplegà cuà drento. rimandamento da Dialeto primierot


El Primieròt el é en dialeto parlà te la Val de Primiér, tel Trentin.

Diałeto primieròt
Parlà inbandiera Itałia
Parlanti
Totaƚe10 000 su par do
Altre informasion
Fameja
FiƚojenexiIndoeuropee
 Italiche
  Romanze
   Italo-occidentali
    Occidentali
     Galloiberiche
      Galloromanze
       Galloitaliche
        Ladìn
         Ladìn-Vèneto
          dialeto primieròt
Statuto ofiçiaƚe
Codaxi de clasifegasion

CarateristegheCànbia

  Par savèrghene de pì, vardarse ła voxe Gramàtica primieròta.

Se vedon la storia del Primiér, podon capir che 'l Primierot el é pì vesìn al todésch, al ladìn e al feltrin che da cuel del rest del Trentin.

Tra i carateristeghe pì importanti ghe n'é:

Esenpi de la lenguaCànbia

I đì de la stemànaCànbia

Luni, Marti, Mèrcol, Dòbia, Vèndre, Sàbo, Doménega.

Le stajonCànbia

Insuđa, Istà, Ferđina, Invèrn.

I mesi del ànCànbia

Ðegnèr, Feorèr, Mèrẑ, Aorìl, Majo, Ðugn, Lujo, Agost, Setember, Otober, November, Deẑember.

I nùmariCànbia

  • Un, Doi, Trei, Cuatro, Ẑinque, Sìe, Sèt, Òt, Nòve, Dies.
  • Úndese, Dòdese, Trèdese, Cuatòrdese, Cuìndese, Sédese, Dissèt, Disdòt, Disnove, Vinti.
  • Trènta
  • Cuaranta
  • Ẑinquanta
  • Sesanta
  • Setanta
  • Otanta
  • Nonanta
  • Ẑènto
  • Dosènto
  • Mili
  • Domili
  • Diesemili
  • Ẑèntomili
  • N milion
  • N miliardo

ProvèrbiCànbia

  • Mèjo brusar en paes che perder le tradiẑion

Provèrbi contađiniCànbia

  • Se 'l Sass Maor el à l capel, mòla la falẑ e ciapa el restèl.
  • Se 'l Sass Maor el à la ẑentura, el siegador el laora a man segura.
  • De San Valantin se guèrna sènẑa lumin.

Proverbi meteorològiciCànbia

  • Se (la piova) la vien da Santa Catarina, ciapa el restel e camina.
  • Se (la piova) la vien da la Ẑareda, la vien co la ghèda.
  • Se (la piova) la vien dal Pavion, piova a balon.
  • Se (la piova) la vien del Schener, la vien col ster.
  • Se (la piova) la vien de San Martin, la vien col scudelìn.

Sioglilengua e filastròcheCànbia

  • Ẑento ẑeste de ẑeule marẑe.
  • Tirìn, tirìn, tirìna / la vècia Giacomina /la lava le scudèle, /la salva le pì brute, /la romp le pì bèle, /despò la và in piaza, /la crompa la salata, /la tasta se la é bona /col far de na parona /e tuti i la minciona. /

BibliografiaCànbia

  • (IT) Livio Tissot, Dizionario primierotto, ed. Manfrini, 1996.
  • (IT) Primiero ieri e oggi.
  • (IT) Primiero - Storia e attualità, autori vari, 1956.

Voxi coreładeCànbia

Colegamenti esterniCànbia

Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Diałeto_primierot&oldid=956121"