Prunus persica

El persegaro o persegher (Prunus persica (L.) Batsch) el ze na spece de ła fameja Rosaceae[1] che el produze on fruto comestìbiłe ciamà pèrsego.

Tassobox
Prunus persica Cànbia el vałor in Wikidata
Autumn Red peaches.jpg
Cànbia el vałor in Wikidata
Dati
Fonte depesca (it) Traduzi, peach pit (en) Traduzi, peach juice (en) Traduzi, persic oil (en) Traduzi e peach wood (en) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
Òspite
Tasonomia
Eror Lua: callParserFunction: function " [[Categoria" was not found.
SpecePrunus persica
Batsch, 1801
Nomenclatura
BasònemoAmygdalus persica Cànbia el vałor in Wikidata
Endèmego de

El persegaro ła ze na àlbara orizenària de ła Cina, andove el ze stà considarà el sìnboło de ła imortałità, e che i so fiori i ze stai sełebrai da poeti, pituri, cantanti e diretori sinematogràfeghi. Da l'oriente el persegaro el ze rivà in Pèrsia, andove dopo el ze rivà in Eoropa. Da ła pèrsia infati ghe deriva el nome de ła spece. Inte l'Ezito el pèrsego el zera sacro a Apocrate, dio del siłénsio e de ła infànsia, tanto che oncora uncó łe masełe dei putełi łe njien paragonae ai pèrseghi, par ła so èsar mòrbide e carnoze.

DescrisionCànbia

El persegaro el ze na àlbara de dimension che ła połe rivar a na altura de 4-8 metri, co na scorsa na s-ciantina rùvida de cołor maron. I zóvanni buti i ze de cołor verdo, frecuentemente sfumà de roso. Łe foje łe ze lanseołae co ła ponta, alterne, i fiuri ermafrodii i ze portai inte na zona apegałe so łe rame pì zóvani, ma no inte i buti.

Tante parte de ła pianta, cofà scorsa, raize, foje e samese, łe contien base cuantità de sostanse da łe cuałe deriva cianuri, tòseghi, anca se par el modesto contegnuo de ste sostanse łe ze stae doparae inte ła tradision (soratuto łe foje) par darghe aroma ai licuori, par el so sapor gradévoło amaro. Łe foje łe połe ver na dimension de 6 – 12 cm. Ła pianta ła ga ła tendensa a ła stabiłizasion apegałe, o sia co ła se brusca ga da èsar rispetà ła prezensa de on àpeze dominante. Se l'àpeze el vien cavà o spontà ła pianta ła tente a afermar da novo ła domenansa de l'àpeze, produzendo mase de buti intermedi no produtivi.

I fiuri i buta in primavera. I ze de cołor roza, ma ghe ze na granda difarensa intrà łe varietà: i pètałi i połe èsar picenini e streti o grandi e larghi; se i ga l'interior dei pètałi de cołor pì scuro-naranson, se garà fruta de polpa zała, se l'interior dei pètałi, anca se senpre roza, i ze sfumai de ciaro, i fruti i garà ła polpa bianca.

Distribusion e HabitatCànbia

El persegaro el ga bizogno de caldo par vìvare e ełora ła so distribusion in Eoropa el ze isteso de cheło de l'ua.

 
Fiori de persegaro

El nome deriva dal fato che i eoropei i credea chel vegnese da ła Persia (atuałe Iran), da dove el ze stà ciapà da Sandro Magno. Inte el I secoło el persegaro el ze rivà a Roma.

El pèrsego cofà sinbołoCànbia

 
Un persegaro

Da nialtri i fiori de persegaro i ze sinboło del spozałìsio. In Cina el pèrsego el ze sìnboło de imortałità. Inte ła mitołozia taoista ła rezina mare de l'osidente (ziwangmu) ła cultiva i persegari in na vałe de montagna distante e sconta, andove che i pèrseghi i maùra solché na volta ogni miłe ani.

ProdusionCànbia

I 10 majori produtori de pèrsego inte el 2018[2]
Stato Produsion (tonełae)
  Cina 15.195.291
  Itàlia 1.090.678
  Gresa 968.720
  Spagna 903.809
  Turchia 789.457
  Stati Unii 700.350
  Iran 645.499
  Ciłe 319.047
  Ìndia 278.417
  Ezito 246.742
Mondo 24.453.425

NotasionCànbia

  1. (EN) Prunus persica, in The Plant List. entrada il 24 maggio 2016.
  2. (EN) Food and Agriculture Organization of The United Nations, FAOSTATfao.org. entrada il 7 de agosto 2020.

Altri projetiCànbia

Linganbi forestiCànbia


Controło de autoritàLCCN (ENsh85098962 · GND (DE4174043-9 · BNF (FRcb11975897x (data) · NDL (ENJA00567820
Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Prunus_persica&oldid=1009804"