El topinanbur (nome sientifico Helianthus tuberosus) el xe na pianta de ła fameja de łe Asteraceae (anca dite Compositae). I pecol i riva a esare alti anca 3 metri, i fiori i xe załi e i vien fora in setenbre. El topinanbur (Topinambur in todesco, Jerusalem artichoke in inglese e topinambur in taljàn) el crese selvadego specie drio ai fosi. Ła pianta ła vien da l'America e ła xe sta portà in Europa inte el 1610.

Topinanbur
[[File:Sunroot top.jpg|frameless|center|260x300px]]Na pianta de topinanbur
Clasifegasion sientìfega
RegnoPlantae
ClaseMagnoliopsida
FamejaAsteraceae
SpeceH. tuberosus
Nomenclatura binomenałe
Helianthus tuberosus
L., 1753
Nomi comuni
Topinambur


Raixe de topinanbur

Łe raixe, grose, łe se tira su d'inverno parchè łe xe bone da magnar (łe sa da patata e articioco insieme) e łe vien cuxinà in tecia, de sołito. In Germania ghin fa anca na graspa: el Rossler.

Łe raixe de topinanbur łe xe un magnar sano e ipocałorico parchè el sucaro ke'ł ga drento (15%) el xe inułina, un ołigofrutoso ke non vien asorbìo dał'intestin e ke no l'alsa ła glicemia, anca se'l xe dolcificante. Cusì el va ben par i diabetici. Ł'inułina, ke vien considerà na fibra vegetal, ła stimoła anca el sviłupo dei Bifidobateri e Latobaciłi inte el intestin (na roba bona parchè questi i serve par ła digestion) e ła fa in modo ke no se inpianta bateri patogeni, ke porta małatie.

Par sta rason, ł'industria ałimentare ghe xonta inułina in çerti yogurt, łati o formaj. Sempre co sto sucaro, o mejo, ołigosacaride, pare ke se sbasa el cołesteroło e i trigliceridi inte el sangue e inveçe ke vegna asorbìo pi calcio da ła dieta. Łe raixe łe contien anca fero, calcio, sodio, vitamina A e vitamina C.

Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Topinanbur&oldid=973344"