Topinanbur

El topinanbur (nome sientifico Helianthus tuberosus) el xe na pianta de ła fameja de łe Asteraceae (anca dite Compositae). I pecol i riva a esare alti anca 3 metri, i fiori i xe załi e i vien fora in setenbre. El topinanbur (Topinambur in todesco, Jerusalem artichoke in inglese e topinambur in taljàn) el crese selvadego specie drio ai fosi. Ła pianta ła vien da l'America e ła xe sta portà in Europa inte el 1610.

TassoboxTopinanbur
Helianthus tuberosus Cànbia el vałor in Wikidata
Sunroot top.jpg
Cànbia el vałor in Wikidata
Dati
Fonte detopinambur (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
Òspite
Piante
Tipo de frutaachenio (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
Stato de conservasion
Eror Lua: callParserFunction: function " [[Categoria" was not found.
Tasonomia
Eror Lua: callParserFunction: function " [[Categoria" was not found.
SpeceHelianthus tuberosus
Linnaeus, 1753
Nomenclatura
Sinònemi
Helianthus tuberosus var. subcanescens Cànbia el vałor in Wikidata
Endèmego de
Raixe de topinanbur

Łe raixe, grose, łe se tira su d'inverno parchè łe xe bone da magnar (łe sa da patata e articioco insieme) e łe vien cuxinà in tecia, de sołito. In Germania ghin fa anca na graspa: el Rossler.

Łe raixe de topinanbur łe xe un magnar sano e ipocałorico parchè el sucaro ke'ł ga drento (15%) el xe inułina, un ołigofrutoso ke non vien asorbìo dał'intestin e ke no l'alsa ła glicemia, anca se'l xe dolcificante. Cusì el va ben par i diabetici. Ł'inułina, ke vien considerà na fibra vegetal, ła stimoła anca el sviłupo dei Bifidobateri e Latobaciłi inte el intestin (na roba bona parchè questi i serve par ła digestion) e ła fa in modo ke no se inpianta bateri patogeni, ke porta małatie.

Par sta rason, ł'industria ałimentare ghe xonta inułina in çerti yogurt, łati o formaj. Sempre co sto sucaro, o mejo, ołigosacaride, pare ke se sbasa el cołesteroło e i trigliceridi inte el sangue e inveçe ke vegna asorbìo pi calcio da ła dieta. Łe raixe łe contien anca fero, calcio, sodio, vitamina A e vitamina C.

Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Topinanbur&oldid=973344"