Łe Alpe łe xe na caena montagnoza de l'Eoropa sentro meridional.
Łe se slonga intra Mònaco, Fransa, Svìsera, Liechtenstein, Germania e l'Austria verso ovest e nord, senpre l'Austria, ła Itàlia e ła Slovenia a este e a sud.

Infobox de zeografia fìzegaAlpe
Mezurasion280 (larghesa) × 1 200 (longhesa) km
Mont Blanc oct 2004.JPG
Cànbia el vałor in Wikidata
SorteCaena montagnoza Cànbia el vałor in Wikidata
Parte desistema alpino-himalayano (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
Liogo
ContinenteEoropa Cànbia el vałor in Wikidata
46°N 10°E / 46°N 10°E46; 10Coordinae: 46°N 10°E / 46°N 10°E46; 10
Dati e sifre
Sime prinsipałi destacatsMonte Bianco
Altitùdene4810
Dimension280 (larghesa) × 1 200 (longhesa) km
TraversaZermània, Àustria, Svìsara, Fransa, Itàlia, Slovènia, Mònaco e Liechtenstein Cànbia el vałor in Wikidata
Materiałeròcia magmàtega, Flysch (it) Traduzi, Molassa (it) Traduzi, ròcia metamòrfega e ròcia sedimentària Cànbia el vałor in Wikidata
Àrea190 000 km² Cànbia el vałor in Wikidata
EtàTersiario
PerìodoOligocene (it) Traduzi e Tertiary (en) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata


On masicio austrìago alpin

Łe Alpe drénto el stato italian łe se slonga dal Friułi, pasando pa Vèneto, Trentin, Lonbardia, Vałe d'Aosta el Piemonte e pa ùltima ła Liguria.

Ziografia fizegaCànbia

Considerando ła estension, ła majoransa łe xe cata inte łi stati de oltralpe.
El monte pì alto el xe el Monte Bianco chel fa 4 810 m e xe considarà el teto de Eoropa.

Orogènesi e storia pì rexenteCànbia

Ła formasion de sta cordijera ła xe conplesa e prodota de na serie de movimenti tetòneghi prodoti intel Mexoxoico [1] e al Senoxoico [2], che i ga interesà dal Magreb fin i Urałi.
Ła existensa de fose marine grande so ste rejon e el so saramento posterior dovúo a ła convergensa de łe plache continentałi africana e europea el ga provocà enormi piegamenti, sol senso norde-ovest prima, e daspó in senso sud-este. Sti piegamenti łi xe stà cauxai de na serie de despiasamenti de łe plache sedimentarie inte ła diresion precixa.

Ła storia rexente de rimodełamento morfologico de łe Alpe el taca co ła fin de ła ùltima giasasion 15 000 ani indrio.

Ziografia umanaCànbia

Łe Alpe le xe inportantìsime pa difarenti raxon, prime intrà tute, parché łe influensa el clima, teritorio e economia, sensa desmentegar el aporto de aqua che łe ne dà grasie a i giasari.

NotasionCànbia

  1. ła era Secondaria, de 245 a 65 mijoni de ani indrio
  2. inte ła so prima parte, ła era Tersiaria

Altri projetiCànbia

Linganbi forestiCànbia

Controło de autoritàVIAF (EN315124935 · LCCN (ENsh85003839 · GND (DE4001328-5 · BNE (ESXX451467 (data) · NDL (ENJA01078176 · WorldCat Identities (EN315124935
Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Alpe&oldid=1053777"