Àustria


L'Àustria (in tedesco: Österreich), ofisilmente Repùblica de l'Àustria, ła xe na nasion de l'Europa Çentrałe.
Ła confina co: Svisara el Liechtenstein al ovest, Italia e Slovenia al sud, Ungarìa e Slovachia al est e Germania e Republica Ceca al nord.

Infotoła de zeografia pułìtega Àustria
Republik Österreich (de)
Österreich (de) Cànbia el vałor in Wikidata
Bandiera Stema
Bandiera Stema


InoLand der Berge, Land am Strome (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata


Bomò«Arrive and revive» Cànbia el vałor in Wikidata
EpònemoEst e Raabs an der Thaya Cànbia el vałor in Wikidata
Pozision

48°N 14°E / 48°N 14°E48; 14Coordinae: 48°N 14°E / 48°N 14°E48; 14


CavedaƚeWien logo.svg   Viena Cànbia el vałor in Wikidata
Popołasion
Totałe8 809 212 (2017) Cànbia el vałor in Wikidata
Łénguatodesco
Austrian Sign Language (en) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
Zeografia
Parte deEoropa Sentrałe Cànbia el vałor in Wikidata
Àrea83 878,99 km² Cànbia el vałor in Wikidata
• Àcua1,7 % Cànbia el vałor in Wikidata
Bagnà dalago di Costanza (it) Traduzi, lago di Neusiedl (it) Traduzi, Reno, Danuvio, Inn (it) Traduzi, Salzach (it) Traduzi, Thaya (it) Traduzi e Morava (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
Ponto pì altoGroßglockner (it) Traduzi (3 798 m)(3 798 m) Cànbia el vałor in Wikidata
Ponto pì basolago di Neusiedl (it) Traduzi (115 m) Cànbia el vałor in Wikidata
Rente a
Dati istòreghi
Creasion12 novenbre 1918
Dì festivo
Organizasion pułìtega
Forma de goernorepubblica parlamentare federale (it) Traduzi e semipresidensiałiismo Cànbia el vałor in Wikidata
Òrgano ezecutivoGoverno federale dell'Austria (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
Òrgano lejislativoAssemblea Federale (Austria) (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
• Presidente federale dell'Austria (it) Traduzi Cànbia el vałor in WikidataAlexander Van der Bellen (26 xenaro 2017) Cànbia el vałor in Wikidata
• Cancelliere federale dell'Austria (it) Traduzi Cànbia el vałor in WikidataAlexander Schallenberg (it) Traduzi (11 otobre 2021) Cànbia el vałor in Wikidata
Màsema autorità zudisiałeCorte costituzionale dell'Austria (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
Menbro de
Economia
PIL nomenałe275 020 (-->)
MonedaEuro Cànbia el vałor in Wikidata
Còdazi de identifegasion
Fuzo oràrio
Domìnio de primo liveło.at
Prefiso tełefònego+43 Cànbia el vałor in Wikidata
Tełèfono d'emerzensa.at
Istòrego
Sito ufisiałe

MusicBrainz: caac77d1-a5c8-3e6e-8e27-90b44dcc1446

ZeografiaCànbia

 
mapa topografica de ła Austria

L'Àustria ła xe montagnoza suparxó par el 60%.
El oxidente e el meridion del paese i xe percorsi da łe Alpi austriache. El monte piessè alto el xe el Großglockner (3798 m), seguìo da ła Wildspitze (3774 m). Ła parte nord e est ła xe invese conposta da colline.

El clima el xe tenperato: i inverni jè pitosto rigidi, mentre in tei mesi da lujo a setenbre łe tenperature le va dai 25 ai 35 gradi Celsius.

El Paese el xe uno dei più boschivi d'Europa, in quanto el 47% del teritorio el xe fato de foreste.

StoriaCànbia

Dópo che ła xe stada tólta da Romani, Uni, Łongobardi, Ostrogoti, Bavari e Franchi, l'Àustria ła xe finida soto al dominio dei Babenberg dal X al XIII sècoło. I Babenberg, in sèvito, i xe stai mandai via dai Asburgo, che i xe restai a governar l'Àustria fin al XX sècoło.

Dópo ch'el Sacro Roman Inpero el xe cascà inte el 1806, el xe stà fondà l'Inpero Austriaco, ch'el xe deventà inte el 1867 inte ła dopia monarchia del'Austria-Ongaria.

Dópo che i Inperi Sentrałi i ga perso ła Prima guera mondiałe, l'inpero el xe spartio in difarenti Stati indipendenti, strenxendo l'Àustria ai confini de ancò. Inte el 1918 l'Àustria ła xe deventada na repùblica, che ła xe 'ndà vanti fin al 1934, co che el cansełièr Engelbert Dollfuß el ga fa na ditatura. L'Àustria ła xe daventada na parte de ła Germania Naxista inte el 1938 (el cusì dito Anschluß).

A ła fin de ła seconda guera mondiałe, dópo de ła sconfita naxista, l'Àustria ła xe stada ocupada dai Ałeati fin al 1955, co che ła nasion ła xe deventada oncora na vólta na repùblica indipendente, a condision de restar neutrałe. Parò, dópo de ła cascada del comunismo, in Europa orientałe, l'Àustria la xe stada senpre pì ciamada drénto a łe question europee, e inte el 1995, ła xe entrada a far parte de ła Union Europea, e inte ła xona del'Euro inte el 1999.

PołiticaCànbia

L'Àustria ła xe na democrasia parlamentar, conposta da nà federasion de nove Stati.

El cao de Stato el xe un presidente federałe (tedesco: Bundespräsident), el vien votà par 6 ani diretamente dał popoło. El presidente a so olta el vota el canselier federałe [1], par tradision el cao del partio pì grando come da elesion par el parlamento.

Divixion aminitrativeCànbia

L'Àustria ła xe fata de 9 Stati federałi (tedesco: Bundesländer[2])

Partecipasion a organixasioni sovrastatatałiCànbia

Ła xe entrà inte l'ONU inte el 1955 e 40 ani dopo, inte el 1995, ła ga aderìo a ł'Union Europea (UE).

Sità prinsipałiCànbia

Łe Sità prinsipałi son ła caitałe Viena e łi caołoghi dei Bundersalnder: St. Pölten, Linz, Salisburgo, Innsbruck, Bregenz, Klagenfurt, Graz e Eisenstadt.

PopołasionCànbia

Çirca eł 90% de ła popolasion austriaca xe de proveniensa bavarexe, eł restante 10% provien prinçipalmente da łe nasion çircostanti: ongarexi [3] e slavi.
Łi Stati federałi de Carinsia e Stiria ospitan na significàtega minoransa indigena slovena de çirca 18 000.

Łi cosideti "łavoratori ospiti" (Gastarbeiter) e łi łoro diçiendenti , forman anca łoro na importante minoransa in Àustria.

La łegoa ofisial, el tedesco xe parlà da quasi tuti łi rexidenti.
Existe anca un diałeto stàndar gramaticałe par eł tedesco austriaco, co ałcune significative diferense rispeto a eł tedesco parlà in Germania.
Ła natura montagnosa de eł tereno ga portà a ło sviłupo de numeroxi diałeti, che apatengon tuti a eł grupo austro-bavarexe, trane eł diałeto parlà in eł Vorarlberg, che apartiene a eł grupo dei diałeti ałemani.

EconomiaCànbia

 
El lago inte li presi de Kaprun, inte el Land de Salisburgo

Ł'Austria, co su economia de mercato ben sviłupà e su alta quałità de ła vita, xe stretamente łegà ałe altre economie de ła Union Eoropea, spesialmente a queła tedesca.
Ła UE ga portà un influxo de investitori stranier atrà dał aceso autriaco a eł mercato unico e a ła su vixinansa ałi novi membri de ła Union Eoropea. Ła łenta cresita de ła Germania e de eł resto de eł mondo ga influenxado ła Àustria, rałentandone ła cresita a eł 1,2% de eł 2001. Par icontrà ła crexente competision dei paexi de ła UE e de ła Eoropa Çentràl, ła Àustria necexiterà de encrementà łi setori economiçi più legà a eł know-how, continuà la dereglutation de eł setòr dei servisi e abasar eł carico fiscałe.

Se ałevan bovini e se coltivan barbabietołe da sucaro, çereałi ecc. Particołałmente sviłupà xe ła coltivasion de viti co cui se fan boni vini.

Łe Alpe àustriaghe łe xe na meta sciistica de fama mondiałe.

CulturaCànbia

Graz ła xe patrimonio mondial de ła umanità.

FesteCànbia

Data Nome veneto Nome locałe
1° de genaro Caodano Neujahr
6 de genaro La Befana Heilige Drei Könige
Data mobile Pasqua Ostersonntag[4]
Data mobile Luni de Pasqua Ostermontag
1° de majo   Staatsfeiertag[5]
Data mobile Asension Christi Himmelfahrt[6]
Data mobile Pentecoste Pfingstsonntag
Data mobile Luni de Pentecoste Pfingstmontag
Data mobile Corpus Christi Fronleichnam[7]
15 de agosto L'Asunta Mariä Himmelfahrt
26 de otobre Festa Nasionałe'Nationalfeiertag[8]
1° de novenbre Ognisanti Allerheiligen
8 de diçenbre Imacolata Concesion Mariä Empfängnis
25 de diçenbre Nadal Christtag, Weihnachten
26 de diçenbre Santo Stefano Stefanitag

NoteCànbia

  1. inteła sielta el xe libaro de sieliere, ma el gà da tor in considerasion cosa che ghe dixe eła majioransa del consejo nasional
  2. singolare: Bundesland
  3. che xe fluì durante eł Impero Austro-Ungarico
  4. Venardi Santo festivo par i protestanti
  5. anche, Festa dei laoradori
  6. el zòbia 40 giòrni dopo Pasqua
  7. el zòbia 11 dì dopo Pentecoste
  8. aprovasione de ła lege suła neutralità del 1955

Altri projetiCànbia

Cołegamenti forèstiCànbia

Controło de autoritàVIAF (EN148842731 · ISNI (EN0000 0001 2265 1953 · LCCN (ENn79040121 · GND (DE4043271-3 · BNF (FRcb152383744 (data) · BNE (ESXX450936 (data) · NLA (EN35011052 · NDL (ENJA00568970 · WorldCat Identities (ENn79-040121


Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Àustria&oldid=1088455"