Ła baréna ła xe na spesie de ixołéta, o megio na tera, che ła xe saltà fora traverso procesi de sedimentasion, drénto na laguna. Ła ga infati na tera conposta par de più de crea e paltan. Sto tipo de teritorio el xe parécio comun 'nte ła laguna de Venesia de ca qual el xe el 8%, anca se al prinsipio del XX sècoło el gera almanco del 25%[1].

Baréne e Ghebi 'nte ła laguna de Venesia-

Łe barene no łe xe miga un teritorio tuto sodo e tacà asieme. Łe xe divixe da canałeti basi (i ghebi), anca davèro picenini, chei cołiga xone pi profónde intrà łore, tagiando łe barene. Ghe xe daspò łe velme, tóchi de baréne che łe salta fora soło co ła basa marea e łe ga drénto na vegetasion de àłeghe e qualche mołusco. Par fin gavémo i ciari e łe paciare, laghéti chei se forma co che łe maree łe torna indrio. Ghe xe desferénti tipi de baréne, tuti co łe sue caraterìsteghe, nasui tuti co ła soa maniera.

Tipi de barénaCànbia

Baréna de bordo lagunarCànbia

Ste baréne łe xe tóchi de pianura de ła costa che ła xe drio formarse. Ła prova de sto fato qua el xe ła prexensa de ełeménti de orìxene miga costiera, portai dai fiumi. Da có chei ga tagià sta conesion qua intrà teraferma e costa, sto tipo de baréne el xe drio desconparir. Łe xe spéso coverte dal mar e łe pol aver soło na vegetasion vèro bóna a adatarse a n'anbiénte pien de sal. Ste baréne łe se pol catar intrà Canpalto e el Déxe.

 
Tóco de laguna co łe sue barene e i ghebi.

Baréna de aree dréntoCànbia

Ste qua łe ga na formasion più conplicada: i fiumi i portava sabie che łe faxeva pałui, spéci de aqua dolsa e torbiere, ma có che i xe stai dexalveai verso el mar, sti anbienti i ga tólto caraterìsteghe łagunare. Łe se cata 'nte łe xone de soto de ła laguna, intrà Marghera e Cióxa, dove rivava el fiume Bachigion. Da co che el fiume sfoxa diretamente 'ntel mar Adriàtico, el ga finìo de portar material teroxo e ste baréne łe ga tacà a basarse.

Baréna ai lai del'antiga imision dei fiumi in lagunaCànbia

Łe xe stà orixenae co ła dexalveasion dei fiumi chei rivava in laguna: có che no ghe xe stà più l'aqua che spostava el paltan, sto qua el se ga depoxità formando sti ixołoti. 'Nte łe mape łe vien ciamae "pónte de lovo", co "lovo" che nol xe l'anemal, ma'l demostra ła soa orìxene fluvial ("alluvium").

Baréne ai bordi dei canałi lagunariCànbia

I sedimenti in sto caxo i xe stai trasportai da łe corénte del mar, anca tólti dal baso del canal. Łe xe quełe che łe ga subio de manco l'asion del omo e łe ga mantegnuo megio łe łore flora e fauna orixenałe. Ste baréne łe ga bordi rialsai e drénto se pol catar fasilmente velme. Łe se cata prinsipalmente 'ntel alto de ła laguna (da łe parte de Buran e Sant'Erasmo), visin a ła boca de porto del Lido, méntre xó, verso Cióxa, ła corénte no ła xe miga bastansa forte par tegnir su sabia.

PaleobareneCànbia

Come chel dixe el nome, ste qua łe xe xone che łe xe saltae fora antigamente grasie al basamento del łiveło de mar, e no co ła sedimentasion. Łe ga na vegetasion stabiłe.[2]

NoteCànbia

  1. AA.VV., "La laguna di Venezia", CIERRE Edizioni, Verona, 1995
  2. Favero V., Serandrei Barbero R., "Origine ed evoluzione della laguna di Venezia. Bacino meridionale", in "Lavori", vol. 5, Società Veneziana di Scienze Naturali, Venezia, 1980

Cołigamenti de foraCànbia

Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Barena&oldid=951203"