Maria (mare de Jexù)

Cheło che te ghè schcià el rimanda a sta voxe, parché el xe on so sinònemo o el vien esplegà cuà drento. rimandamento da Madona

Maria (aramaico מרים, Maryām; grego dei LXX Μαριαμ, Mariam, Μαρια, Maria; àrabo: مريم, Maryam) xé el nome de ƚa mare de Gesù. Ƚa xe venerada come Santa da catòƚisi, ortodosi e da ƚe più grande cexe protestanti (anglicani e luterani).

Maestà de Gioto.

Datorno a ƚa figura de Maria, ghe xé stai posti tre dogmi:

  • Nasùa verxinal de Gesù, concepìo sénsa pare uman:
« E Isepo, svegiàtose, el ga fato come che l'ànxoƚo del Sior ghe gavéva comandà e'l ga tólto con ƚu ƚa so mugèr; ma ƚu no ƚa ga conosùa, fin có che eƚa ƚa ga partorìo el so primo fio, al qual el ga dà el nome de Gesù »
(Mt 1,24-25])
  • Theotokos, dónca mare de Gesù come Dio, miga soƚo come omo.
  • Verxinità perpetua, no ƚa ga più avùo fii daspò Gesù e ƚa xé restada vèrxene.

'Ntel Età de mezo i ga scomensà a darghe el nome de Madonna (dal latin mea domina, overosia me Sióra). Ƚa vien anca ciamada Vèrxene Maria o anca sóƚo ƚa Vèrxene, par antonomaxia.

Maria 'ntel Nòvo TestamentoCànbia

Nei Vangeli sinòtisiCànbia

De i tre vangeƚi sinòtisi cueƚo che'l parla più de Maria xé el Vangeło drio Luca. Ghe se cónta che Maria ƚa vivéva a Nazaret, in Galilea e che, promésa spoxa de San Isepo, ƚa ga risevùo dal'arcànxoło Gabrièl l'anunso che ƚa gavaria partorìo el Fio de Dio, sensa averghe raporti sesuaƚi (Lc 1, 26-38). Eƚa ƚa ga asetà e, par ƚa so conpleta asetasion e fedeltà a ƚa mision fidàtaghe da Dio, ƚa xé considerada dai cristiani el modeƚo par tuti i credénti.

El stéso Vangeƚo drio Luca el conta ƚa so prónta parténsa par na sità de ƚa regione montóxa de Giuda[1], par giutar ƚa cuxina Beta, vecia, gravia de sie méxi. Da Beta ƚa xé ciamada "la mare del me Sior". Maria ƚa respónde proclamando el Magnificat:

« 'Ƚora Maria ƚa ga dito: Ƚa me ànema ƚa magnìfega el Sior e'l me spìrito el exulta in Dio, me salvador, perché el ga vardà l'umiltà de ƚa so serva. Da deso in po tute ƚe generasion ƚe me ciamarà beata. (Lc 1,46) »

Catàndose a Betleme, in Giudea, col so marìo Isepo par el censimento indito (Lc 2,1-2), traverso el cònsoƚe Cuirin, dal'imperator Augusto, ƚa ga partorìo in un riparo che era fursi na staƚa so fiòƚo, al cual ƚa ghe à dat el nòme de Gesù, cofà ghe à dit el arcangelo Gabriele. El vangeƚo el cónta el canto dei ànxoi e ƚa vìxita dei pastóri (Lc 2,1-20), e daspò dei sagi orientaƚi diti i Re Magi. Drio Mateo, che'l fa stasionar ƚa famégia fin da sùbito a Betleme (Mt 2,1-11), daspò ghe xé ƚa persecusion de Erode, ƚa scanpada in Egito, ƚa strage dei Inocénti e'l retórno a Nazaret.

Có che Gesù el ga fato dódexe ani, Maria e Isepo i eƚo ga portà par ƚa Pascua 'ntel Témpio de Gerusaleme. 'Ndando indrio a Nazaret, i genitóri i no ga più catà Gesù 'nte ƚa carovana e, pensieróxo, i xé tornai indrio a sercarlo. I eƚo ga retrovà al terso xórno 'ntel Témpio, indove Gesù el stava insegnando infrà i dotóri de ƚa Lexe. Maria ƚa xé testimonia, anca sénsa capirne in fóndo el signifegà, de ƚa prima volta che Gesù el mostra ƚa cosiénsa de èser fio del Pare (Lc 2 41-50).

I Vangeƚi i ne ƚa prexénta in desferénti moménti visin a Gesù 'ntei ténpi del so ministèr pùblico.

'Ntel Vanxeƚo drio ZuaneCànbia

'Ntel Vangeƚo drio Zuane ła vien sénpre ciamada «ƚa Mare de Gesù». I biblisti catòƚisi i créde che in sto vangeƚo qua Maria ƚa sia el sìnbolo del'Israèl fedel, che ƚa speta da Gesù ƚa grasia del vin del'aƚeansa nóva (Nose de Cana). In axónta, ƚa xé quéƚa che ƚa ga fato cònpier al Fio el primo miràcoƚo de ƚa so vita pùblica, e ƚa xé dónca prexentada come ƚa mediatóra de tute ƚe grasie preso Gesù Cristo. Sul Calvario, durante l'agonia in cróxe, Gesù ƚa fida al'apòstoƚo Zuane, e a Maria ƚa fida el stéso apòstoƚo: «Donca, eco el to fio!». Daspò ƚa ga dito al disèpoƚo: «Eco ƚa to Mare!». E da quel moménto el disèpoƚo ƚa ga tólta 'nte ƚa so caxa" (Joani 19,26-27).[2] Drio ƚa dotrina catòƚica sto cuà el sarìa l'ato che ƚa fa Mare dei credénti.

'Ntei Ati dei ApòstoƚiCànbia

'Ntei Ati dei Apòstołi ƚa xé presentada in preghiera insieme ai apòstoƚi e i disèpoƚi in atéxa de ła vegnùa del Spìrito Santo

« Tuti sti cuà i gera asìdui e concordi 'nte ƚa preghiera, insieme co algune done e co Maria, ƚa mare de Gesù e co i fradeƚi de ƚu. (At. 1,14) »

Drio ƚa vixion catòłica sto fato el demostraria che eƚa ƚa xé stada el séntro datórno a cui i stési apòstoƚi e disèpoƚi i sé ga reunidi par ƚa deséxa del Spìrito, che ƚa xé ƚa nasùa de ƚa Céxa.

'Nte i vangeƚi apòcrifiCànbia

 
Pietà vaticana de Michielànzoƚo Buonarroti, statua 'nte ƚa Baxéƚega de San Piero in Vatican che ƚa retrae ƚa Vèrxene col corpo del fio morto.

Ƚa mare e'l pare de Maria i se ciamava Ana e Gioachin (come che'l xé scrito 'ntel Protovangeƚo de Giàcomo) e i ga avùo Maria vanti coi ani, daspò na vita stèriƚe, considerada miga bona par i abrei del ténpo che i retegniva pecà no averghe fii. Drio ƚa tradision, Ana, Gioachin e Maria i xé stai a Gerusaleme visin a ƚa Porta dei Lióni de ancuo, 'nte ƚa parte nord oriental de ƚa sità vecia, indove ghe xe i resti de ƚa pisina de Betzaeta. Ancuò in sta xona cuà ghe xé na cexa tirada su da i crociadi 'ntel XII sècoƚo e dedicada a sant'Ana.

Maria, che ƚa ga inparà a caminar a sie méxi, ƚa xé restada 'ntel ténpio dal'età de tre ani fino al ténpo de ƚa pubertà e po ƚa xé stada dà come spóxa a San Isepo, che'l xé stà par miràcoƚo sielto da ƚa fioridura de una vèrgoƚa.

Drio el vangeƚo apòcrifo de San Bórtoƚo apòstoƚo, na prima anunciasion ƚa xé stada dà a Maria 'ntel ténpio stéso de Gerusaleme. Dio el ga dito a Maria:

« Raƚégrite, o piéna de grasia e vaxo de eƚesion... Ancóra tre ani e te mandarò ƚa me paroƚa; ti ti gavarà el fio par mexo del cual ƚa sarà salvada tuta ƚa creasion. Ti ti sarà el càƚexe del móndo. Paxe a ti, me diƚèta... »


Ƚa vèra e propia anunciasion drio alguni ƚa xé capitada a ƚa fontana, altri invese i dixe che ƚa xé stada a ƚa so caxa. L'anunciasion del'arcànxoƚo Gabrièl a Maria ƚa vien posta da ƚa tradision el 25 de marso, par respetar el ténpo de nove méxi exati da ƚa nasùa de Gesù fisada el 25 de disenbre.

El Vangeƚo drio Fiƚipo el tróva asurdo che Maria ƚa gabia avùo el so fio paar òpera del Spìrito Santo (in ebràico ruah, "spìrito", el xé femeniƚe) in quanto Gesù el saria nasùo na prima volta come omo da Maria e Isepp e na secónda come Dio daspò del batixo:

« Alguni i ga dito che Maria ƚa ga concepìo dal Spìrito Santo. Ƚóri i xé in eror. I no sa miga queƚo che i dixe. Nó xé mai capità che na dona ƚa gabia concepìo da na dona.. »
« E'l Sior no'l gavaria dito: -El me Pare che'l xé 'ntei sieƚi- se no'l gavese avùo n'altro pare, ma'l gavaria dito senplisemente: -El me Pare. »


Pàgine coreladeCànbia

NoteCànbia

  1. La tradisione ƚa identìfega sta sità qua col'atual Ain Karem.
  2. http://www.labibbia.org/pls/bibbiaol/GestBibbia.Ricerca?Libro=Giovanni&Capitolo=19 verso 26
Controło de autoritàVIAF (EN52482731 · ISNI (EN0000 0004 2757 0951 · LCCN (ENn81018544 · GND (DE118640909 · BNE (ESXX1163085 (data) · NLA (EN66282839 · CERL cnp00575474 · NDL (ENJA00570257 · WorldCat Identities (ENn81-018544
Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Maria_(mare_de_Jexù)&oldid=856641"