El Ruanda xe no Stato de l’Africa centrale.
El confina co el Congo a ovest, l’Uganda a nord, la Tanzania a est e el Burundi a sud.

Ruanda
(IT) Ruanda
(EN) Rwanda
(FR) Rwanda
(RW) Rwanda
(FR) la République du Rwanda
Ruanda – Stema Ruanda – Bandiera
Dati aministradivi
Nome conpletoRepùblica del Ruanda
Nome ufisiałe(RW) Rwanda
Łéngue ufisiałikinyarwanda, inglexo, fransezo e Łéngoa swahili
CavedałeKigali
Pułìtega
Forma de goernorepubblica
Cao de GoernoBernard Makuza
Entrada inte el ONU18 de setenbre 1962
Superfise Totale26 338km²
% de łe àcue5,3
Popołasion
Viventi12 208 407 (2017)
Taso de fertiłità3,898 (2014)
Xiografia
ContinenteAfrica
Confini
Fuxo orarioUTC +2
Economia
Monedafranco ruandese (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
PIB nomenałe12.171
Taso de dezocupasion1 % Cànbia el vałor in Wikidata (2014) Cànbia el vałor in Wikidata
ISU0,450 (basso)
Nota: dati monetàri in dòłari (US$)
Consumo enerxètego27 kWh/ab. ano
Vàrie
Còdaxi ISO 3166RW, RWA, 646
TLD.rw
Prefiso tełefònego+250
Sigla targa automobiłìstegaRWA
Ino nasionałeRwanda Nziza
Festa nasionałe 
Carte interative
Sito istitusionałe

MusicBrainz: 5921efcf-344c-3e55-829d-34fca714fcde

ZeografiaCànbia

  Par savèrghene de pì, vardarse ła voxe Zeografia del Ruanda.

El ga na superfisie de 26 338 km².

El Ruanda el xe ciamà el paexe de le mile coline parchè tuto el teritorio xe ocupà da coline. L’unica ecesion xe la catena del Virunga, montagne vulcaniche al confin co el Congo e l’Uganda al nord del paexe.

StoriaCànbia

  Par savèrghene de pì, vardarse ła voxe Storia del Ruanda.

AntighitàCànbia

Come tuti i paexi de l’Africa centrale, l’etnia che vivea in tel Ruanda xera una popołasion de statura basa che se ciamawa twa. I twa i vivea de cacia e racolta de vegetali e fruta. Verso la fin del primo milenio, na popołasion agricola bantu rivò dal Congo. Iera i antenati de i hutu. Inte el XIV secolo, i tutsi ie rivà da l’Etiopia. I tutsi i sa sempre considarà superiori e, caciatori e guerieri, i ga sotomeso i hutu. I twa xe diventà na minoransa. I tutsi gavea un re, el mwami. No se sa niente de preciso de i re tutsi fin al mwami Ruganza Bwimba (XV secolo).

ModernitàCànbia

El primo eoropeo a rivar a la corte del mwami l’è stà el todesco von Goetzen. Von Goetzen fu el primo governator de l’Africa Oriental todesca. Dopo la Grande Guerra (1914-1918), la Germania ga perso tute le so colonie in tel Africa. El teritorio del Ruanda ghe stà dà a i belgi, che za controlaa el Zaire (ancò Republica Democràtega del Congo).

IndipendensaCànbia

El Ruanda ga avù l’indipendensa el 1 lujo 1962. El re fu mandà via e Grégoire Kayibanda l’è divegnù el primo presidente de la republica. En tel 1973 i tutsi che xera scapà in Burundi prima de l’indipendenza i xe ritornà e i ga tacà a far la guera a i hutu. El general hutu Juvenal Habyarimana ga fato on colpo de Stato inte el 1973 e ga fondà el Movimento Rivolusionario Naxional, l’unico che podea formar el governo. El multipartitismo rivò inte el 1991 con la nova Costitusion.

Paul KagameCànbia

En tel 1994, i ribeli tutsi guidà da Paul Kagame, ga sbarà a l’aereo che portava a casa i presidenti de Ruanda e Burundi. Dopo poche ore, el genocidio l’è scominzià. I hutu e i tutsi i se ga copà sensa che i paexi africani i fasese qualcosa par fermar el genocidio. Un mezo milion de ruandexi xe morti in sto modo. Dopo verghe tolto el poder, Paul Kagame ga dito che i morti iera tuti tutsi e qualche hutu moderato, e che i xera otocentomila. La so version de i fati l’è falsa[1]. Co el novo governo de Kagame, la pace l’è tornà in Ruanda. Centomila sospeti genocidari i xe stà mandà in prison, e on tribulan internasional special, con sede in Tanzania, ga procesà i pi grandi genocidari. Durante la guera inte el Congo, i soldai ruandexi xe entrà in tel Congo e i ga copà un ventimila hutu che vivea la.

En tel 2003, ghe sta le elezioni pułìteghe vinte da Paul Kagame. Secondo Amnesty International e la Cexa Catolica, Kagame no ga permeso de le elezioni libare.

Zeografia politegaCànbia

La cavedal xe Kigali.

PopołasionCànbia

El ga na popołasion de 7 954 013 abitanti.

EtnieCànbia

La majoria de i ruandexi xe hutu (80%), i tutsi xe el 19%, i twa 1%.

ReligionCànbia

El 65% de i ruandexi xe catolego, i protestanti xe el 9%. El 25% segue le religioni tradisionali e i musulmani xe l’1%.

EconomiaCànbia

El Ruanda xe uno de i Stati pi poveri de l’Africa. La tera l’è poca (la densità xe de 285 persone par km³) e no la pol sostegnar la popołasion. El ruandese mèdio vive con manco de mezo euro al dì. El marca interno consuma patate, fromenton, banane, sorgo e manioca. L’alevamento de bestie l’è fato inte el sud de paexe, dove che ghe xe de le savane. Ghe miniere de stagno, tugsteno, oro e qualche giacimento de gas naturale. I tanti fiumi alimenta de le centrali eletriche e el Ruanda no ga bisogno d eimportar energia. Tuti i contati con l’estero ga da pasar da la Tanzania o da l’Uganda, par poi pasar par el Kenya. No ghe strade che pasa par el Congo par arivar al mar.

CurioxitàCànbia

El Ruanda el xe ciamà el paexe de le mile coline parchè tuto el teritorio xe ocupà da coline.

NoteCànbia

  1. Dal libro Shake hands with the devil scrito dal general Romeo Dallaire, che comandava le trupe ONU mandà par controlar la situasion
Controło de autoritàVIAF (EN148850667 · ISNI (EN0000 0004 0458 1850 · LCCN (ENn81025976 · GND (DE4076910-0 · BNF (FRcb119482632 (data) · NLA (EN35469802 · NDL (ENJA00569817 · WorldCat Identities (ENn81-025976
Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Ruanda&oldid=1061911"