Verxi el menu prinsipałe
Scòsia
(SCO) (EN)Scotland
(GD) Alba
nasion costitutiva
Scòsia – Stema Scòsia – Bandiera
Imaxene dal satełite
Imaxene dal satełite
Dati aministrativi
Stato bandiera Regno Unìo
Cavedal Ebora
Aministrador locałe Nicola Sturgeon (SNP) dal 2014
Lengue ufisiałi inglexe, gaełego scosexe, scots
Data de istitusion 843[1]
1707[2]
1999[3]
Teritorio
Coordinae
de ła Cavedal
56°49′00″N 4°10′00″W / 56.816667, -4.183333Coordinate: 56°49′00″N 4°10′00″W / 56.816667, -4.183333
Superfise 78 387 km²
Aque interne 1 489 km² (1,9%)
Abitanti 5 313 600 (2011)
Densità 67,79 ab./km²
Altre informasion
Prefiso +44
ISO 3166-2 SCT
Nome abitanti scòsexi
Patrono San Andrea Apostoło, San Colonba da Iona
Ino 'The Flower of Scotland, (El fior de ła Scòsia)[4]
Bomò (LA) Nemo me impune lacessit, (Nesun me provocarà sensa rimaner inpunìo)[5]
Locałixasion

Scòsia – locałixasion

Ła Scòsia (par scots e inglese Scotland [ˈskɒt.lənd;], par gaełego scosexe Alba [ ˈal̪ˠapə]), 'nte 'l antighita ciamà Całedonia, ła xe na nasion de l'Eoropa nord-osidentał e ła ciapa rento ła parte setentrionał de ła Gran Bretagna. Ła xe na nasion costitutiva (Constituent country) de 'l Renio Unìo e ła so cavedał ła xe Ebora.

Ła Scosia ła xe stà on stado independente da 'l 843 a 'l 1801, cuando xe stà concuistà da l'Inghiltera. In Scosia se parla tre łengoe: el gaełego scosexe, el scots e 'l inglese.

Indice

StoriaModìfega

Un tempo Regno independente, dal 1707, co l'Ato de Union la xe ndada a far parte del Regno de Gran Bretagna, insieme a l'Inghiltera. I regni de Scozia e Inghiltera i jera par altro zà unii dinasticamente dal 1603.

Sistema zuridegoModìfega

Nonostante la partegnenza al Regno Unio, la Scozia la vanta un sistema zuridego autonomo, un sistema de educazion destacà e na propia Chiesa nazional.

ParlamentoModìfega

Dopo del referendum del 1997 sulla c.d. devolusion, el xe stà anca recostituio el Parlamento Scozese (el jera stà fuso co quel inglese inte'l 1707), co difarenti competenze lesislative inte le materie de intaresse nazional scozese.

Aministrazione łocaleModìfega

Ła Scozia ła vanta 32 aree aministrative. Łe vècie contee mantengnono un ròƚo sołamente a fini catastałi.

  1. Inverclyde
  2. Renfrewshire
  3. Dunbartonshire Osidentałe
  4. Dunbartonshire Orientałe
  5. Glasgow
  6. Renfrewshire Orientałe
  7. Lanarkshire Setentrionałe
  8. Falkirk
  9. West Lothian
  10. Ebora
  11. Midlothian
  12. East Lothian
  13. Clackmannanshire
  14. Fife
  15. Dundee
  16. Angus
  17. Aberdeenshire
  18. Aberdeen
  19. Moray
  20. Highland
  21. Ebridi Esterne
  22. Argyll e Bute
  23. Perth and Kinross
  24. Stirling
  25. Ayrshire Setentrionałe
  26. Ayrshire Orientałe
  27. Ayrshire Meridionałe
  28. Dumfries e Galloway
  29. Lanarkshire Meridionaŀe
  30. Scottish Borders
  31. Ixołe Orcadi
  32. Ixołe Shetland

ŁéngoeModìfega

Łe lengue parlae in Scosia łe xe l'inglexe, chiamà SSE (Scottish Standard English), Scots, na łéngoa zermanega che ła se ga desviłupà in maniera difarente respeto a l'inglese de l'Inghiltera e chiamà anca Scots o Lallans e el gaelego scosese.

'L inglexe de Scosia el xe sta uficialmente riconosuo come "lenguajo rejonal o de minoranse" da el European Charter for Regional or Minority Languages, ratificà dal Regno Unìo inte'l 2001, e el ga otegnuo el suporto nasionałe dato al inglexe e al gaelico scosexe.

CeltiModìfega

Su le Isole Shetland se parlava anca el norn, na lengua de orizene celteghe ma oramai da tempo estinta. Benché el gaelego el sie ormai praticamente relegà a le Highlands, tanti elementi i xe presenti, in forma tante volte anglicisada, in tanti toponemi, p.es. aber (fose), baile, bal (cità), beinn, benn (monte, let. testa), innis (isola), loch (lago). Tuta via na parcentual picenina de scozesi, poco pì de l'1%, el gh'ha uncora el gaelico cofà so prima lengoa.

L'area ministrativa del Na h-Eileanan Siar (Ebridi esterne) el xe l'ugnol onde che el gaelego el rapresente uncora uncuò la lengua pì chiacolada da la povolazion. Squasi tuti i gaeleghi i parla comunque la lengua inglese.

EconomiaModìfega

Ebora ła xe uno dei prinsipałi sentri finansiari europei. I fondałi del Mar del Nord e de l'Atlàntico setentrionałe de pertinensa scosexe i contien łe pi grande riserve de petrołio de l'Union Europea.

Ła so' vałuta ła xe ła sterlina scosese (£) (GBP).

Altre robeModìfega

El so' fiore nasionałe el xe el Thistle.

El so TLD el xe .uk.

NoteModìfega

  1. regno de Scòsia del re Cináed mac Ailpín cofà re de i Piti
  2. Ato de Union col Inghiltera
  3. devołusion de poderi da parte del parlamento de el Regno Unìo
  4. Atualmente, ła Scosia no ła ga un ino ofisiał. Durante i secołi, varie canson patriotiche łe xe stae uxae come ino par identifegar ła nasion, fra łe cuai Flower of Scotland, Scotland the Brave e Scots Wha Hae. Inte i ani '90, una de łe maxori riviste scosexi ła ga fato on sondajo infrà i abitanti so che ino i preferiva. Flower of Scotland el se ga inposto e da chel momento el xe deventà de fato 'l ino de ła nasion, anca se i xe doparai anche i altri do.
  5. moto real

Voxi corełàModìfega