La Tełevixion o Tełe (paroła che ła vien dal greco tele "a distansa" e dal latino video "vardo") el xe uno dei mexi de comunicasion pì difondesti inte el mondo. Ła serve a traxmetare imajini, video e soni a distansa, sotoforma de programi tełevixivi traxmisi dai emisori tełevixivi, sia in direta (live) che en diferita, tute e dò co na çerta latensa, a utenti che i stà in aree xiografeghe dotae de reti de comunicasion (traxmetidori e ripetidori), che i ga on antena par riçevare el segnałe e on televixore par vixionare i servisi riçevui.

Tełevixion dei primi ani xinquanta

La tełevixion ła xé considerada l'evołusion de ła aradio, che ła trasmeteva soło che soni, e ła ga rapidamente par la vełoçità e ła conpletesa de łe informasion, tanto che ła xé divegnesta el primo mexo de comunicasion de masa.

Dexviłupamento e funsionamentoCànbia

Considerada l'evołusion de l'aradio, ła cual ła xé limitada a ła unjoła difuxion de contegnui sonori, ła tełevixion ła xé stada dexviłupada da difarenti grupi de studio e laoro in difarenti stati del mondo (de conseguensa el xé bastansa difiçiłe capìr chi che ła gapia realmente xenitàda), e ła xé stada dàda al publego soło in te ła fin de ła seconda guera mondiałe

Se par el sono se podea doparare ła tecnoloxia xà existente de l'aradio, par el video, ła traxmision e ła riçesion de łe imajini, se gheva da studiare nove tecneghe da metare in copia co l'audio.

Calcołando łe proporsion de definision che ghe vołe in manjiera che el ocio de l'omo no el s'incòrxa del seguirse de imajini, ma el veda on imajine in continuo movimento, si ghea pensà de metare so on schermo (el tełevixore) on imajine scandìa da na tełecamara (poxisionada da n'altra parte) e traxmetesta via aradio. La tełecamara ła anałixava eletronegamente tocheti infiniteximałi de l'imajine incuadrada, doparando on peneło eletronego de letura che el scandìa l'imajine par righe, da sanca a dreta[1], faxendo un pacheto de dati de tipo "luxe-scuro" (anałoxego a l'inpisà/stuà e al 0/1 del sistema binario) e ło traxmetìa in manjiera ordinada via aradio.


Da l'altra parte el riçevidore el decodefegava sti dati traerso n'altro paneło ełetronego (de scritura) che el jera picà da drio so tuto el schermo, senpre par łinee alternàe: sta fasa de ełetroni i inpisava dei fosfori che na volta "eçitài" i faxea luxe, d'łasando stare chełi che i ghea da restar scuri. La fasa de eletroni i vegnea "guidai" da on canpo ełetromagnedego creà da bobine poxisionae sol coło del tubo catodego. I tenpi tanto basi de scansion (25 fotogrami al segondo) i consentìa de rendare łe imajini in seguensa a ritmi pì rapidi a confronto de chełi del çinema, rendendo on bon movimento. Par ła riçesion del segnałe, el xé sta neçesario dotare i tełevixori de antene conplese, bone de ciapare con bona anplifegasion łe varie parte del segnałe. La banda che ogni canałe el ocupa el xè de 7MHz par traxmision in VHF e 8MHz par traxmision in UHF.

Prinçipałi dotasionCànbia

A partir dai ani 1960, xé sta posibiłe vère in dotasion co'l tełevixore anca el tełecomando par na mejor doparabiłità del servisio. La so pì granda difuxion ła xé stada intrà i ani 1970 e 1980.

Tełevixion a cołoreCànbia

Col progreso de łe tecnołoxie ełetroneghe (ma anca co on progresivo redimensionamento dei conponenti drento a łe tełevixion, grasie ai transistor), el xé sta posibiłe el teorixarse de na traxmision de l'imajine a cołori, anałixando e dividendo l'imajine scandia segondo łe conponenti dei cołori baxe (roso, blè e verde) da riproduxare in anałoxia so schermi andove vegnea meso on strato de fosfori de on soło cołore (sołitamente bianco) co na matrixe poxisionae a delta de fosfori dei cołori baxe, che smisiandose, i creava tuti i cołori.

La tełevixion a cołori ła se ga vùa intrà i ani 1960 e 1970 in tuti i paexi del mondo.

Formài e cuałitàCànbia

Łe trasmision tełevixive in tuto el mondo łe njien fate, vardando stàndar prestabiłii.

Formà Resołusion Imajini par segondo
480i 704 x 480 30
480p 704 x 480 60
720p 1280 x 720 60
1080i 1920 x 1080 30
1080p 1920 x 1080 60
4K 3840×2160 120

Servisi tełevixiviCànbia

Servisi tełevixivi in VenetoCànbia

  Par savèrghene de pì, vardarse ła voxe Servisi tełevixivi in Veneto.


Servisi tełevixivi in ItaliaCànbia

  Par savèrghene de pì, vardarse ła voxe Servisi tełevixivi in Italia.


Servisi tełevixivi in SvisaraCànbia

  Par savèrghene de pì, vardarse ła voxe Servisi tełevixivi in Svisara.


Servisi tełevixivi in tel mondoCànbia

  Par savèrghene de pì, vardarse ła voxe Categoria:Reti tełevixive par paexe.


Varda ancaCànbia

NotasionCànbia

  1. dreta / drita = destra
Controło de autoritàGND (DE4016825-6
Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Tełevixion&oldid=900790"