Ludovico Manin

Ludovico Manin (o Lodovico Manin) (14 de majo 1725Venesia, 24 de otobre 1802) xe stà un doxe vèneto.

Infobox de personajo Ludovico Manin
Lodovico Manin.jpg
SitadinansaRepùblega de Venèsia
Nasimento14 de majo 1725, Venesia
Morte24 otobre 1802 Cànbia el vałor in Wikidata (77 ani) 24 otobre 1802 Cànbia el vałor in Wikidata (77 ani) Cànbia el vałor in Wikidata
SepełestoCéxa de Santa Maria de Nazareth Cànbia el vałor in Wikidata
SpozàElisabetta Grimani
Łéngue parlaeitalian
Ocupasion
Educà aUniversità di Bologna
120è Doxe
9 majo 1789 – 12 majo 1797
← Paolo Reniernisun vałore →
Podestà of Verona (en) Traduzi
Cànbia el vałor in Wikidata
DinastiaManin (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
RełijonCatołicismo Cànbia el vałor in Wikidata
Stemma dei Conti Manin.jpg Cànbia el vałor in Wikidata

Fioło de Lodovico Alvise e de Maria Basadonna, el xe stado el sentoventeximo e ultemo doxe de ła Respublica Vèneta enfrà el 9 de majo 1789 e el 12 de majo 1797.

Ła famejaCànbia

 
Viła Manin de Pasarian

Ła fameja dei Manin ła xera orionda de Altin et ła rixulta prexente in Venesia dal 1297. Anca se el pàr que endè el 1312 ła se fuse traslocada in Friułi, endè ła ga otejnudo pu feudi; in el 1651, graçia a na corisponçion de çentomile ducati, ła xe divejnuda una de łe fameje nobiłi de Venesia. I xera paroni de viła Manin de Pasarian de Codroipo, in la provinçia de Udine, et de viła Barbaro in Maser, tacà a Cornuda, in provinçia de Trevixo.

Ła vitaCànbia

Lodovico Manin el xera nato in el 14 de majo del 1725; el sò pare el xera Lodovico Alvise et la so mare la xera Maria Basadonna, pronevoda de in cardinal. El xera majorasco de çinque masci. quande el xera xoven el geva frequentàdo ł'università de Bołogna et el xera convitor arent el cołejo dei nobiłi de San Saveri: la el geva stanpàdo chalquedune propoxision de dirito natural dal sostegnùde in esto periodo.

Quando el se ga dà a ła vita pubrica, el xe stàdo notàdo debòt par ła sò jeneroxità, ła so onestà, ła so xentilesa et prinçipalment par ła sò richesa. quande que el geva vintisiè ani el xe stado ełeto caitan de Vicensa, pò de Verona endè el ga dovùdo frontesar ł'ałuvion del 1757, incandenò el xe stado caitan de Bresia. Ente el 1764 el xe stàdo nomenà procurador de San Marco de ultra. Ente el 1769 el ga rechiedùdo et el ga otejnudo de no cuertar na carga par el motif de ła sò sałude sbarlòta et anca parquè el xera pitost sordo. Ente el 1787 el xe stàdo çielto par far i onori al papa Pio VI domente el traerseva i tèren de Venesia, et el Papa el el gaeva rengrasiàdo nomenadoło cavajier et dagàndoghe pareci priviłexi spirituałi.

El gaeva maridà Elisabeta Grimani, da ła quał el gaeva gavù na dote de quarantaçincmile ducati; Elisabetta ła xera stàda educàda entè in monistier de Trevixo et ła xera de sałute ancròja fen da toxa.

Ł'ełeçionCànbia

dapò ła schiça del doxe Paolo Renier, el nom de Lodovico Manin el xe stàdo sùvito un dei pisè clamàdi, prinçipalmente par ła sò richeçia et dei biłanci desfàdi del Stato: in Venesia, defati, el doxe el doveva proguarnir co i sò mexi a parece spexe del Stato. El pare que anca el predecesor, domente el xera drio schiçiar, el gavese prevedùdo ła ełeçion de Lodovico Manin.

El el entendeva dal bon de no esàr tanto bon de resar ła dignidà doxal; demò el ga capìdo de esar el candidado favorìdo el ga çiercàdo de schermirse: el ga tacàdo a dir que ła nobiltà de ła sò fameja ła xera reçiente et par esto no el xera digno de esar ełer al doxado, pò el se ga prexentàdo in lagreme a ł'asenblea ełetoral sconxurande de no ełexarlo. Inveçie el sè stàdo ełeto al prim bałotajo co vintioto voti (ł'asenblea ełetorałe ła xera conposta de 41 menberi), et enfrà el tripudi xeneral la çircołò ła voxe I ga fato doxe in furlan, la respublica la xe morta!. El verbal de ła soò ełeçion el xe amò tegnùdo entè ła bibioteca del pałaso Giustinian, in łe Zattere a Venesia. Quande que ghe xe stàdo comunicàdo de ł'ełeçion, el se gà sentìdo mal et el ga dovùdo porse in łeto a polsar.

Łe feste par çiolanisar ła sò ełeçion łe ga menàdo spexe multo grandi: ende el tradiçional xiro de piasa, in el qhal la xera tradiçion que el doxe novoełet el slançiese monede a i venesiani, Lodovico Manin el ga lanciàdo soł que monede de oro, faxendose tegner drio da encaricadi que i laniçiese quełe de arxento; el ga vołùdo que el corteo el nese pian par poder lançiar pisè monede. Ła spexa par la festa la xera stàda de 458 197,2 łire venesiane, pagade par manco de in quart da ła respublica et par ła majior part dal doxe que el le ga ciapade da le sò scarsele. Anca in Trevixo a ghe xe stàdi festegjiamenti, rivadi in fondo co ła reałisaçion de na machina çiènica par i foghi artifixiałi.

El dogadoCànbia

Zà ała data de ełesion de Lodovico Manin ła situasion de Venesia ła gera texa, tra fermenti interni dovui ałe richieste de magior democraticità e łibertà e i fati de Fransa, dove a se preparava ła rivołusion. Inte i ani sucesivi Venesia ła ga sercà de mantegnerse neutrałe tra i Stati reasionari e łe forse łibertarie spałexà da ła Fransa.

El 30 de agosto 1792 so mujer Elisabetta ła xe morta a Trevixo; i so funerałi i se ga svolti inte ła baxełega de San Marco. El doxe el gheva pensà ałora de abdicar, ma a no ghe xe sta conceso. El ga sercà ałora de far caminare al mejo ła machina publica, insistendo e controłando che tuti i titołari de cariche publiche i se ategnese ai so doveri e che a se faxese na riforma de magistrature ormai dexuete; el ga scrito inte łe so memorie: Fin dai primi tempi della intrapresa dignità io aveva avuto occasione di conoscere che il nostro goerno non poteva sussistere, attesa la scarsezza di soggetti capaci, l'abbandono e il ritiro di tanti di essi andando al bando e dichiarandosi abati e che quelli che restavano pensavano più al privato che al pubblico interesse.

Ł'abdicasion (1797)Cànbia

On cronista ło ga descrito cusì: Aveva sopracciglia folte, occhi bruni e smorti, naso grosso aquilino, il labbro superiore sporgente, andatura stanca, persona lievemente inclinata. Si leggeva nell'espressione del viso l'interno sgomento, che informava e goernava ogni azione. El 30 de apriłe, quando zà łe trupe fransexi łe gera rivà in riva ała łaguna e łe sercava de rivare a Venesia, Lodovico Manin el ga pronuncià ła çełebre fraxe Sta notte no semo sicuri neanche inte el nostro letto.

Ałe sedute del Magior Consiglio dei dì sucesivi, indove a se doveva decidare se cedare ałe richieste fransexi, el se ga presentà pałido e co voxe tremante: Napoleon el pretendeva ła creasion de on rexime democratego al posto de ł'ołigarchia, ło sbarco de on'armada de 4 000 soldati fransexi a Venesia (e a sarìa sta ła prima volta de on exercito straniero a Venesia da ł'epoca de ła fondasion), ła consegna de alcuni caitani venesiani che i gaveva conbatù ł'exercito fransexe invasor in teraferma. El dì 8 de majo el doxe el se ga dichiarà pronto a metare zò łe insegne ducałi inte łe man dei cai de ła rivołusion, invitando inte el contenpo tute łe magistrature inte el steso paso: a pare che uno dei consijeri ducałi, tal Francesco Pesaro, el gavese invese spronà el doxe a scapare a Zara, posedimento venesian inte ła Dalmasia oncora fedełe e sicura. El 12 de majo a se ga svolta ł'ultima riunion del Magior Consiglio, in cui, pur non esendo rivà al numaro łegałe, a xe sta decixo de acetar in tuto e par tuto łe richieste de Bonaparte. A se ga decixo anca ło sgombaro dei soldati schiavoni da Venesia, cusì da non determinare incidenti quando ca fuse entrà in sità i miłitari fransexi. El 15 de majo el doxe el ga łasà el palazo ducałe par ritirarse inte el palazo de ła so fameja, e i fransexi i xe entrà a Venesia.

Ł'ultima catada del Major Consejo ła xe sta descrita da Ippolito Nievo inte el romanzo Le confesion di un italiano.

Ła finCànbia

Ła Dalmasia, posedimento de Venesia, ła xe sta conquistà dai Asburgo dopo ła fin de Venesia.

Dopo ł'abdicasion, Lodovico Manin el ga rifiutà de diventar cao de ła munisipałità provisoria, e el ga smeso de frequentar ła bona società: no el se faxeva catare in caxa quando che i ło sercava, no el partecipava ai pransi de eticheta, no l'andava pì a teatro, no el ga fato pì da sàntoło. El ga dovesto dare indrìo łe insegne ducałi, che łe xe sta bruxà da ła munisipałità provisoria in piaza San Marco insieme al "livro d'oro", el registro de łe fameje patrisie che łe costituiva ł'ołigarchia. Dovendo pasejar parecio par motivi de sałute, el vegneva insultà del popoło, che el rinpianseva el goerno pasào. El vołeva finir i so dì inte on convento, ma gnanca questo a ghe xe sta posibiłe.

El xe morto in caxa soa par idropisia e congestion polmonare el 24 de otobre 1802. El gheva disposto che el so funerałe el fuse svolto «con minore pompa possibile», łasiando 110 000 ducati a beneficio de mati furioxi, putini abandonai, putèe bisognoxe de dote. El xe sta sepolto inte ła Cexa dei Scalzi a Venesia, a fianco de ł'atuale stasion feroviaria de Venesia Santa Lucia inte ła tonba de fameja dei Manin dove zà a ripoxava so mujer.

De łe a resta łe so memorie, scrite de so pugno inte un stiłe sialbo.

A sarìa masa façiłe criticarlo come on omo debołe e responsabiłe de ła fin de Venesia. A bisogna invese dir che ła fin de Venesia ła vegneva da distante, da non èsare sta bona a rinovarse, al vołer mantegnere a tuti i costi magistrature che łe gera oramai inadeguate, de aver mandà fora da Venesia tute łe persone che łe gaveva capìo ca gera necesario on rinovamento. Manin el xe sta sì on doxe debołe e inadeguato, ma profondamente onesto, che no el ga mai vołesto fare i so intaresi, che el se ga rifiutà de diventare on pajaso inte łe man de Napoleon che, a pì de 70 ani, no el gheva ła forsa fixica e morałe di ciapar su e scapar in Dalmasia. A se ghe deve riconosare - soratuto - el fato che el ga sparagnà a Venesia de èsare bonbardà.


  Doxe de Venesia

 
Cuel prima Cuel daspò
Paolo Renier 1789-1797 nessuno
Controło de autoritàVIAF (EN71422333 · ISNI (EN0000 0000 2978 2780 · LCCN (ENn86029361 · GND (DE120011271 · BNF (FRcb12114237p (data) · CERL cnp01325675 · WorldCat Identities (ENn86-029361
Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Ludovico_Manin&oldid=1054292"