Venesia

Venèsia
comun
(IT) Venezia
Flag of Venice.png Venezia-Stemma.png
Collage Venezia.jpg
in ziro orario: piasa San Marco, na panoramega de ła sità, el Gran Teatro ła Fenixe, l'ixoea de San Zorzi Major e el Canal Grando.
Locałixasion
StatoItàlia Itàlia
RejonVeneto – stema Veneto
Sità metropułitanaVenesia – stema Venesia
Aministrasion
SìndicoLuigi Brugnaro
Lengue ufisiałitajan
Data de istitusion25 de marso 421
Teritorio
Coordinae45°26′23″N 12°19′55″E / 45.439722°N 12.331944°E45.439722; 12.331944 (Venèsia)Coordinae: 45°26′23″N 12°19′55″E / 45.439722°N 12.331944°E45.439722; 12.331944 (Venèsia)
Altitudine2,56 [1] m s.l.m.
Superficie415,9[2]km²
Rezidenti261 321 (1° xenaro 2018) Cànbia el vałor in Wikidata
Red Arrow Down.svg−584 (2017)
Densità624,52 ab./km²
Frasion6 munisipałità
Comuni confinantiCanpagna, Cavałin-Treporti, Cioxa, Marcon, Marteago, Ła Mira, Mojan (TV), El Muxil, Cuarto d'Altin, Scorsè, Spinea
Altre informasion
Łénguevèneto
Còd. postałeda 30121 a 30176
PrefisoErrore Lua in Modulo:Prefisso_telefonico alla linea 19: attempt to call field '_main' (a nil value).
Soranome027042
Còdaxe catastałeL736
TargaVE
Cl. sismegaxona 4 (sismisità un mucio basa)
Cl. climàtega2345
Nome abitantivenesiani
PatronoSan Marco Vanxełista e altri 24 conpatroni
Dì de festa21 de novenbre (de jure tałiana) 25 de avril (de facto)
Carte interative
Sito istitusionałe

Facebook: 107933505906257 Facebook place: ComunediVenezia Twitter: comunevenezia Instagram: comunevenezia Youtube: UCHQPCBBahWU0G1SvQgjomHw MusicBrainz: a6e08cd9-a712-4152-8808-9485c75e1196

(VEC)
«[...] cual Sità unjoło ałoxo a i nostri dì de łibartà, de justisia, de paxe, unjoło receto dei boni e soło porto al cual, sbatue par tuti i 'ndo da ła tiranìa e da ła guera, łe pol catar salvesa łe nave dei omeni che i serca de far na vida serena: Sità rica de or ma pì de nominansa, potente de forse ma pì de virtù, fondà sora forti marmari ma sora pì forti baxe de sivił concordia ferma e imovił e, mejo che dal mar dal cual ła xe senta, da ła prudente sapiensa dei so fioi defexa e fata segura»
Françesco Petrarca, łetara a on amigo bołonjexe, 1321

Venèsia (veˈnɛːsja) ła xe on comun de 259 736 aneme, caòłogo de ła Sità metropoitana de Venesia e de ła rexon Vèneto. El comun el ciapa rento do sità: ła sità de Venesia, de 79 721 amene co el sentro istorego e łe ìzołe inte ła łaguna, e ła teraferma de ła sità de Mestre de 179 576 aneme[3]. Ła sità de Venesia ła xe ła cavedal de ła Venesia e dei vèneti. El comun el xe el primo de ła rejon par popołasion e superfise.

Ła sità, segondo ła tradision, ła xe nasùa inte el 421 e dal 812 ła xe stà ła cavedal de ła Republega Vèneta, che ła ga fata conosar al Eoropa e al Mondo e ła ga fata vivar el so tenpo de pì splendor. Venesia ła xe considerà ła pì beła sità del mondo, oltra che ona de łe pì romanteghe, par łe so carateristeghe urbanisteghe, par el so patrimonio artistego, istorego e cultural e defati l'intiera sità co tuta ła só łaguna ła xe stà declarà, inte el 1979, patremonio del'omanedà da l'UNESCO[4], par sti motivi ła xe na meda tanto vixità da toristi de tut el mondo. Venesia, par łe so carateristeghe ła xe martorià da cualche problema cofà łe alte maree e l'alsamento del łivel de l'acua, el turismo masivo, l'icuinament e łe gandi navi da croxera che łe navegà par ła łaguna.[5][6]

NomeCànbia

OrixeneCànbia

Sta sità ła xe stà ciamà cusì soło dapò che ła xe deventà ła cavedal de ła Republega Vèneta dal nome de sta cuà. Ła Venesia ła xe ła tera dei vèneti, dal Garda a l'Istria, fin da i vèneti antighi. Dapò ła concuista łatina, ła Venesia (par łatin Venetia /veˈnɛʦʦja/) ła vien organixà inte ła Venetia et Histria e co riva i gresi inte ła Venetikà (par grego Bενετικὰ, "Venetikà"). Co che ła Venesia Maritima, ła fasia costiera de ła Venesia restà in man dei i greghi, ła deventa independente inte el 697, el novo stado vien ciamà Republega de Venesia. Ła sità de Venesia no ła jera oncora na sità unjoła, ma on insenbre de ixołoti separài. Inte el 812 ła cavedał de ła Republega ła vien spostà a Rivoalto, el sentro prinsipal de ła sità che cualche an pì tardi ła ciapa el nome de Venesia. Ła sità de Venesia, dónca, ciapa el nome dal stado de ła cual de cavedał, cofà so sinboło.

ZeografiaCànbia

  Ben protexesto da l'UNESCO
Venesia e ła so łaguna
Venezia
StatoItalia
Critero(i)(ii)(iii)(iv)(v)(vi)
Ano1987
Linganboinglexe
fransexe

[[Categoria:Patrimoni de l'umanità in Itàlia]] [[Categoria:Patrimoni de l'umanità in Itàlia]]


Ła sità de Venesia ła xe divixa inte i sie sestièri de Dorsoduro, Santa Cróxe, San Poło, San Marco, Canarégio e Casteło, ła xe sviłupà sora ben 118 ixołéte cołigade da 354 pónti e divixe da 177 tra rii e canałi. A cauxa de ła soa morfołozia el corpo prinsipal de Venesia, se fotografà da l'alto, el ga l'aspèto de un pése.

ÌxołeCànbia

Infra łe ìzołe più grande recordémo Torseo, Muran, Buran, San Sèrvoło, ła Zueca, San Zorzi Magior, (che parò el fa parte del sestier de San Marco), Pełestrina, Povegia, San Clemente, San Francesco del Dexerto, San Làzaro dei Armeni, San Michièl, Santa Maria de ła Grasia, Sant'Erasmo, łe Vignołe, el Lido de Venesia.

L'ìzoła de San Sèrvoło ła xe de propietà de ła Provincia de Venesia e ła se cata su ła diagonal Piassa San Marco-San Làzaro dei Armeni.

TerafermaCànbia

El comun de Venesia, se no consideremo ła superfisie de aqua, el se cata su ła teraferma par la magior parte. Ła teraferma ła ga anca paréci più abitanti, a ocio 180.510 [7], a desferénsa de na volta. El séntro storico el xe deventà manco popołà datorno al 1960 e da eora ła fòrbexe ła se ga slargada miga poco. Ultimamente, considerando l'emigrasion anca da łe xone de teraferma verso comuni fora, ła desferénsa no ła xe drio créser. I séntri prinsipałi de ła teraferma i xe Mestre (tèrmine chel pol eser doperà par parlar de tuti sti posti), Marghera, Carpenèo, Malcontenta, Fàvaro Vèneto, Canpalto, Tesèra, Cirignago, Dexe, Zelarin e Trivignan.

IstòriaCànbia

  Par savèrghene de pì, vardarse łe voxe Repùblica de Venesia e Istòria de Venèsia.


Ła łaguna de Venesia ła se ga formà torno al 800 v.C., prima ghe jera on anbiente fluvio-pałustre, abità dai vèneti antighi, che i pratichea ła pesca, sunava sal, i se dedichea ai trasporti par mar, al trafego e a altri mestieri conpagni. Grasie a łe navi vènete, ła łaguna ła jera el snodo dei trafeghi che i cołighea el Mediteraneo, soratuto l'Adreatego e ła Gresia, co co el sentro e el nord del Eoropa[8][9].

Co ła concuista romana de gran parte del Mediteraneo, torno al II secoło v.C., ghe xe na cea redusion de sti trafeghi fin al invaxion romana del Vèneto (dal 59 v.C. al 49 v.C.) co i trafeghi i ga na pì granda redusion. I romani i fa ła centuriasion de tuta ła fasia łagunar, che se pol vedar anca ai nostri dì da łe foto al satèłede. Inte sta evoca i sentri prinsipai de ła łaguna i xe Altin, so ła strada che da Pàdova ła portea a Aquiłeja, Cioxa e Torseło, ìzołeta a nord del sentro de Venesia dita el so pì vecio insediamento[10].

 
Céxa de San Giacomo de Rialto

Drio ła storiografia tradisionał[11], el primo insediamento a Venesia el xe stà Rivo Alto (Rialto de des) el fondà el 25 de marso del 421 co ła consacrasion de ła cexa de San Xacometo a Rialto, so łe rive del fondo canal navigàbiłe, ancuo Canal Grando. Ła fondasion de Venesia in verità ła xe stà na roba pì łonga, parvia de łe invaxion barbàreghe, i abitanti de ła teraferma i ghe ga catà protesion daspò łe desferénte ondae de invaxion barbàreghe che xe cascade dal V secolo, in particolare queła una del 421.[12]

Inte el VI secolo, sotto el stàbil goerno del Regno dei Ostrogoti, Cassiodoro ne dà un detagià quaro de ła vita in łaguna de quei ténpi.

Riunidi conpagni a tuta l'Italia al'inpero co ła pramàtica sansion de Giustinian del 554, i teritori de ła Venetia i xe de nóvo travolti sóto de ła spinta del'invaxion łongobarda del 568, che ła vede el Patriarca de Aquiłegia refugiarse inte ła łaguna de Gravo, Rialto e i altri insediaménti costieri popołarse di pròfughi che i ga abandonà l'entrotera.[13]

Par scapar via dai invaxóri łe popolasion de ła canpagna intorno łe xe emigrà inte łe ìzołete de ła Laguna, ma no so quełe indove che deso a ghe xe Venesia, ma pì a Nord so el atuale Torseło; questo parché in quełe zone ghe zera xa łe capane de pescadori de łe sità romane (Altin so tute, anca parché oncora ancó el xe ła pì visina a ła Laguna), 'ndo i tegniva tuta l'atresadura. Dópo vari aveniménti sti "łagunari" no i se sentéva pì siguri e par defèndarse i se ga rintanà al Lido. Infine i rifugiài, che ormai i zera int' una parte de ła Laguna segura, par sfrutar comunque i cołegaménti co ła teraferma in un periodo deso pì tranquiło, i se ga definitivamente trasferìo inte l'ìzoła de "Rivoalto", inte ła zona de l'atual Rialto. Da qui xe stae abitade tute łe ìzołe de l'arcipèlago de Venesia, fortifegando łe rive co grosi pałi de legno e fango protetivo, che anca ancuo i tien in piè sta sità.

Tirada su inte el 697 ła Venesia a ducado dipendente dal'Exarcado de Ravena, co cavedal prima a Eracliana, dónca Metamauco, dópo de ła tentada invaxion franca de Pipin Carloman, 'ntel'821 ła pì segura Rialto ła xe deventada cavedal del Ducado de Venesia, tołendo inte el ténpo el nome isteso del teritorio e del Stato e deventando definidivamente Venesia.[14]

Ła visinansa col'Inpero franco, el raporto priviłegià col'oriente Bixantin e al steso ténpo ła distansa da Costantinòpołi ła ghe ga fata un dei prinsipałi porti de scanbio intrà l'osidente e l'oriente, permetendo el sviłupo de na clase mercantil dinàmega e intraprendente che inte el giro de quatro sècołi sirca ła fa deventar ła sità da insediamento sconosiudo a avanposto imperial a potensa paróna dei mari. Da ła conquista de ła Dalmàsia co ła spedision de Pietro II Orseolo inte el Miłe fin ła Quarta Crosiada, co ła conquista el sachegio de ła cavedal bixantina, soto ła guida de Enrico Dandolo, ła fondasion del'inpero colonial[15][16]

Ła xe mèsa drénto intrà łe Repùbliche marinare, insieme a Gènova, Pixa e Amalfi, dónca el leon de San Marco, enblema de ła Serenìsima, el ghe xe inte łe insegne marine de ła bandiera itałiana.

El cao del goerno el zera el Doxe (dal latin dux), che col 'ndar vanti del tempo, el ga visto el só poder senpre più controłà da nóvi òrgani istitusionałi. Paréci Doxi, soratuto prima del'ano miłe, i se ga visti obligai a tór i vóti parché i sitadini i łi credeva masa bramoxi de poder: qualchedun el xe stà anca copà. Al màsimo de ła sóa potensa, inte el XIII sècoło, Venesia ła dominava gran parte de łe coste dell'Adriàtico, rejon come ła Dalmàsia, l'Istria, un mucio de łe ìzołe del'Egeo, Candia, Sivro, Corfù, e ła zera ła prinsipal poténsa miłitar intrà łe prinsipałe forse mercantiłe inte el Medio oriente. Inte el XV sècoło el teritorio de ła Repùblica el se slargava da Bresia al'Istria, e da parte del'atual provincia de Bełun, al Poléxine vèneto.

Inte el XVIII sècoło Venesia ła zera intrà łe sità più rafinade d'Europa, co una forte influensa su arte, architetura e leteradura del ténpo. El teritorio de ła Repùblica de Venesia el conprendeva Vèneto, Friułi, Istria, Dalmàsia, Càtaro e parte de ła Łonbardia. Dópo più de 1000 ani d'indipendensa, el 12 de magio 1797 el doxe Ludovico Manin e el Magior Consegio i xe stai obligai da Napoleone a 'ndar via, par proclamare el "Goerno Provixorio de ła Munisipałità de Venesia".

Col Tratado de Canpoformio intrà franséxi e austrìasi, el 17 de otobre 1797 ła "Munisipałità de Venesia" ła ga smeso de èserghe e i sói teritori, chei xe ndai a formar ła "Provincia vèneta" soto Francesco II, i xe stai dati al'Àustria: i Austrìasi i xe intrai in sità el 18 de genaro 1798. Inte el 1848 ła ga partesipà ativamente ai moti rivołusionari, soto l'inisiativa de Daniele Manin. Inte el 1866 ła xe entrada a far parte del Regno d'Italia. El 21 de otobre del 1866 ghe xe stà in Vèneto el plebisio chel ga visto vìnser el sì al'anesion al'Itałia col 99,9% dei voti favorévołi del'ełetorà ativo (come portà drio da łe fonte).

 
Venesia dal satèłite
 
Mestre dal satèłite

Monuménti e łóghi inportantiCànbia

 
Ła Baxìłica de San Marco col canpanièl e łe Procuratie

El cor de ła sità de Venesia el xe Piaza San Marco, l'ùnega che ła se tol el nome de piasa: le altre strade slargae łe xe ciamade infati "canpi" o "canpiełi". Ła Baxìłica de San Marco ła se cata a'n estremo de ła piasa, cołorada d'oro e rivestida da moxàisi chei conta ła storia de Venesia, asieme ai maravegióxi basoriłievi chei rafigura i mexi del'ano. Sóra ła porta prinsipal, i quattro cavałi de bronxo de Costantinòpołi, (i xe copie: i orixenałi i xe drénto al muxeo de San Marco) i recorda ła quarta Crociada del 1204. Ła sóa forma a cróxe greca ła xe coverta da sinque grandìsime cùpołe. Ła xe ła tersa Baxìłica dedicada a San Marco che ła xe stada tirada su in sto lógo qua: łe prime dó łe zera 'ndae xó. El par che sta version qua ła sia stada ispirada da ła Céxa dei Santi Apòstołi de Costantinòpołi. El drénto el xe coverto de moxàisi a sfondo oro chei rafigura pasi bìblisi e ałegòrisi. Ai prinsipi, ła zera ła cappeła privada dei Doxi de ła Repùblica de Venesia.

El Pałaso Dogal el se cata a fianco de ła Baxìłica: ła Porta de ła Carta, maravegióxa opra de Bartolomeo Bon, ła xe el łor cołigamento, e ancuo ła xe el svódo del muxeo de Pałaso Dogal. L'intrada prinsipal ła xe sul lai chel varda a ła laguna. Sede del goerno de ła Serenìsima, el xe stà tirà su inte el XV sècoło co màrmari d'Istria. Qua ghe stava un casteło, ma daspò i eło ga incendià par far 'ndar fora Pietro IV Candiano che ghe gaveva catà recèto durante na rebełion. Ancuo el Pałaso el xe un muxeo, co opre dei megiori artisti venesiani: ła Biblioteca Sansovina, che ła se cata drénto, ła verxe de łe mostre a ténpo łimità. Da védere łe xe anca ła Sała del Magior Consegio, che par sècołi ła xe stada ła più granda sede de goerno del mondo, el Ponte dei Sospiri, łe prejon e i Pionbi.

Vanti al Pałaso Dogal ghe xe el canpanièl de San Marco: tirà su inte el 1173 come faro par i navigadóri, el xe stà consà da Bartolomeo Bon inte el XV sècoo. El xe crołà el 14 de ługio 1902 e el xe stà tirà su de novo par intrego. Ła logeta in màrmaro roso de Verona ła xe n'opra de Giacomo Sansovin, e su de sta qua se cata i basoriłievi chei rafigura ałegorie coi grandi rexultai de ła Repùblica del Leon.

 
El Ponte de Rialto el cołiga i sestièri de San Poło e de San Marco.

N'altro sìnboło de ła sità el xe el Ponte de Rialto: opra de Antonio Da Ponte, el xe stà tirà su inte el 1591. El zera l'ùnega maniera par traversar el Canal Grando a pie: infati, el xe restà l'ùnego ponte fin al 1854, co i ga fato el Ponte del'Academia (ancuo existe anca el ponte dei Scalsi e el ponte de ła Costitusion). Sui lai del corpo sentral se cata negosi de luso mentre, a ła fin del ponte, inte el sestièr de San Poło, ła tradisional pescheria e ła Ceza de San Giacometo de Rialto.

Altri inportanti monuménti venesiani i xe l'Arsenal, ła baxełega de Santa Maria de ła Sałute, ła baxełega de Santa Maria Glorioxa dei Frari, łe sinagoghe del Gheto.

PopołasionCànbia

Evołusion demografegaCànbia

Venesia ła xe stà par tuta ła Basa Età de Mex e l'Età Moderna ona de le sità pì grandi par popołasion (oltra che par cultura e economia). Inte el an 1000 a Venesia ghe jera torno a łe 60.000 aneme, inte el 1200 łe se łeva torno a łe 80.000, inte el 1300 łe riva fin torno łe 110.000 che dapò ła peste negra del 1348 łe se reduxe a poc pì de 60.000. Ła cresita dapò ła peste ła porta a 85.000 aneme dei primi del '400, inte el 1540 łe vien censie 129.971 aneme inte ła cavedał, inte el 1552 ne vien censie 158.069 e inte el 1563 168.627, ła peste del 1576-77 copa so par zo pì de 40 mie aneme che łe riva a łe 134.871 del 1581. Ła cresita ła va pian fin rivar a i 141.625 venesiani censìi inte el 1624, dapò ła peste del 1630-31, che ła copa so par zo 40.000 aneme, ła popołasion ła riva a 102.243 inte el 1633, ła rapida cresita ła porta a 120.307 inte el 1642. Ła popołasion ła resta pì o manco ła istesa, co un canbio de 10.000 aneme, fin a ła fin de ła Serenisima: inte el 1696 łe vien censie 137.867 aneme, inte el 1740 147.470, inte el 1761 148.576, inte el 1771 138.700, inte el 1780 140.286, inte el 1790 137.603 e inte el 1797, an de ła fin de ła Republega, a Venesia ghe xe so par zo 141.000 aneme. Co ła Fransa de Napołeon invade ła Republega Vèneta ła porta morte, reolte, crixe e poartà caxion del cało de popołasion de Venesia, oltra che a do picenine epidemie de tifo e vajol, che sol che do ani dapò l'invaxion riva a 136.000 aneme, inte el 1805 a 122.000, inte el 1811 a 115.000, inte el 1818 a 103.000, inte el 1830 łe vien censie 98.638 aneme fin al so punto pì baso de 93.545 censie inte el 1838. Inte ła segonda metà dei ani 30 del '800 a Venesia ghe xe na cresita siçio-economega, in scuaxi tuti i setori de l'economia sitadina e soratuto Venesia torna a esar on gran sentro dei trafeghi, stà situasion porta ła cresita de ła popołasion che riva a 123.000 aneme inte el 1847, a 120.414 aneme inte el 1857 e inte el 1867 a 133.037.

Evołusion demografega del intier comun de Venesia dapò ła co concuista tajana: Abitanti censii

Par na coreta łetura dei dati dal 2 de avrił del 1999, dapò on referendum, xe stà fato el comun de Cavałin-Treporti, de 11.700 aneme.

El comun de Venesia xe dividesto inte ła sità de Venesia, co el sentro storego dei sie sestieri e łe isoe de ła Łaguna, e ła Teraferma, co Mestre cofà sità prinsipał.

Sentro Storego Isoe Teraferma Sità de Venesia (Sentro storego + ixoe)
1901 146 672 21 064 20 597 168 276
1931 163 359 32 826 53 957 196 185
1951 174 808 (record) 44 037 96 966 218 845
1960 145 402 49 025 152 575 194 427
1975 104 206 49 670 210 674 153 876
1990 78 165 47 271 192 770 125 436
2005 62 296 31 035 176 449 93 331
2017 53 976 28 027 179 776 82 003

Da el 1951 el sentro storego de Venesia ga perdesto sirca el 70% de ła popołasion che el xe rivà al so masimo de 175 000 aneme, fin a redurse a łe 53 976 aneme del 2017. Senpre inte el 1951, ła proporsion tra sentro storego, ixoe e teraferma jera de 55:14:21, inte el 2017 de 21:11:68.

Evołusion demografega de ła sità de Venesia (sentro storego, i 6 sestieri): Abitanti censii

ReixonCànbia

A Venesia so par zo el 94,4% dei venesiani i xe cristiani catołeghi. A Venesia ghe xe el patriarcado de Venesia, ona de łe col che tre diosexi carołeghe al mondo a gaver sto titoło.

Inte l'ixoa de San Łaxaro dei Armeni ghe xe dal 1717 el Ordene Mechitarista, ona de łe piasè inportanti istitusion de cultura armena inte el mondo.

A Venesia ghe xe l'exarcà ortodoso par l'Eoropa Meridionał e l'arsidiosexi ortodosa par l'Itaja e Malta, de łéngua greca e rito bixantin, co sede ła Cexa de San Zorzi dei Gresi.

Parsone łigae a VenesiaCànbia

Varda parsone łigae a Venesia par saver de łe pì inportanti parsone łigae a Venesia.

Varda anca ła lista dei Doxi de ła Republega de Venesia.

AministrasionCànbia

 
Ca' Farseti.
 
Ca' Loredan

Ca' Farseti e Ca' Loredan, do gran bei pałasi, i xe łe do sedi del comun de Venesia.

ZemełajiCànbia

Venesia ła xe zemełàda co:

Acordi de cooperasionCànbia

Venesia ga acordi de cooperasion co:

SporCànbia

RegadeCànbia

A Venesia e in tuta ła so łaguna ła xe tanto parategà ła voga veneta, ghe xe tante regade par tante inbarcasion tradizionai par tut l'ano, chee pi inportanti łe xe inte ła Regada Istorega.

Altri spor co inbarcasion i xe ła Veła, dal 1911 ghe xe ła Conpanjia de ła Veła vinsidrixe de tante conpetision, e el canotajo.

BałonCànbia

L'istorega scuadra de bałon de Venesia ła xe el Asoçiasion de Bałon Venesia (o Venesia F.C.), nasua inte el 1907 dal union de łe do asoçiasion Pałestra Marsial e Costantin Reyer, che ancùo ła xe in serie B.

In Teraferma ghe xe l'Asoçiasion de Bałon Mestre, nasùa inte el 1929, che ła xe in Serie C.

BałonsestoCànbia

L'istorega scuadra de bałonsesto de Venesia ła xe ła Reyer Venesia, nasùa inte el 1872, ła xe in Serie A e ła ga portà caxa tante vitorie e tre canpionài.

Altre atividà fixegheCànbia

A Venesia ghe xe anca asoçiasion de rugby, bałavoło (in serie C) e bałanodo.

En pì anca el Sentro Universitario Sportivo de Venesia inganixa tante atividà e spor co inbarcasion e sensa.

Vara ancaCànbia

BibliografìaCànbia

  • Emanoel de Azevedo, Venetae urbis descriptio, Antonio Zatta, 1780.
  • (IT) Frederic C. Lane, Storia di Venezia, Torino, Einaudi, 1978.
  • John Ruskin, Le pietre di Venezia, Milano, 1987
  • Carlo Silvestri, Istorica e geografica descrizione delle antiche paludi adriane ora chiamate Laguna di Venezia, 1973, ristanpa de on pì antigo volume del editor Domenico Occhi, in Venesia, 1736.
  • (IT) Alvise Zorzi, La Repubblica del Leone. Storia di Venezia, Milano, Euroclub, 1991.
  • (IT) Tiziano Scarpa, Venezia ze un pesce, Feltrinelli, 2000.
  • (IT) Alvise Zorzi, Venezia Scomparsa, Milano, 2001.
  • (IT) Alberto Toso Fei, Misteri de Venesia, La Toletta Edizioni, 2011.

Altri projètiCànbia

NotasionCànbia

  1. (IT) Altesa riferìa al caosaldo de Punta de ła Sałude (Canal Grando)comune.venezia.it (archivià dal URL orizenałe il 2 de marso 2016).
  2. (IT) Superfixe del comuntuttitalia.it. entrada il 10 de fevrer del 2020.
  3. (IT) Popołasion del comun de Venesia par xonacomune.venezia.it.
  4. (EN) Venesia e ła so łaguna patrimonio de l'omanedàwhc.unesco.org.
  5. (EN) I toristi i podaria fondar Venesia, se l'acua no ło fa primanationalgeographic.com.
  6. (EN) Cuando fondarała Venesia?theguardian.com.
  7. Fonte: Comun de Venesia - axornamento popołasion al 09-03-2010 [1] Archivià il 6 de aprile 2009 in Internet Archive. .
  8. (IT) Antonio Rosso, La laguna veneta prima dei romani, Archeołozia Viva, 1984archeosub.it. entrada il 24 gennaio 2009.
  9. (IT)[2] Graziano Tavan, Archeołozia della laguna di Venezia, Veneto archeologico, gen 1999
  10. (IT)[3] Antonio Rosso, I romani colonizzarono la laguna di Venezia?, Archeołozia viva, ott 1982
  11. ła Chronica Altinate scrita serca el 1000
  12. [4] Venice Explorer pàxena web
  13. [5] Archivià il 20 de zenaro 2009 in Internet Archive. Nicola Bergamo, Venetia Et Histria, imperobizantino.it
  14. [6] Archivià il 4 de febraro 2008 in Internet Archive. Gravo, Venesia e i Gradenigo, mostra, Biblioteca Nasional Marciana
  15. Donald Nicol, Venezia e Bisanzio, Rusconi, 1990
  16. [7] Archivià il 21 de disenbre 2008 in Internet Archive. Asociasion Cultural Bixansio

Łigami forestiCànbia

Controło de autoritàVIAF (EN136651400 · LCCN (ENn79018142 · GND (DE4062501-1 · BNF (FRcb11933474v (data) · NDL (ENJA00629183 · WorldCat Identities (ENn79-018142
Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Venesia&oldid=1088536"