Zermània Òvest

. Ła Zermània Òvest ła zera el tèrmeno diałètego doparà intrà el 1949 e el 1990 par dirghe a ła Repùblega Federałe de Zermània, (in todesco: Bundesrepublik Deutschland, o BRD), dita anca Repùblega Federałe Todesca, par difarensiarla da ła Zermània Est, propiamente Repùblega Democràtega Todesca (Deutsche Demokratische Republik, o DDR).

Infotoła de zeografia pułìtega Zermània Òvest
Bundesrepublik Deutschland (de) Cànbia el vałor in Wikidata
Bandiera Stema
Bandiera Stema


InoDas Lied der Deutschen Cànbia el vałor in Wikidata
Bomò«Einigkeit und Recht und Freiheit» Cànbia el vałor in Wikidata
Pozision

50°44′02″N 7°05′59″E / 50.733889°N 7.099722°E50.733889; 7.099722Coordinae: 50°44′02″N 7°05′59″E / 50.733889°N 7.099722°E50.733889; 7.099722

Teritòrio reclamà daZermània Est Cànbia el vałor in Wikidata

CavedaƚeBonn Cànbia el vałor in Wikidata
Popołasion
Totałe63 250 000 (1990) Cànbia el vałor in Wikidata
Rezidensa63 254 000 inte el 1990
Łénguatodesco Cànbia el vałor in Wikidata
Zeografia
Parte destoria della Germania dal 1945 (it) Traduzi e storia della Germania (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
Àrea248 577 km² inte el 1990
Rente a
Dati istòreghi
Creasion23 majo 1949
Desolvimento3 otobre 1990 Cànbia el vałor in Wikidata
Organizasion pułìtega
Forma de goernorepubblica parlamentare federale (it) Traduzi e Repùblica Parlamentar Cànbia el vałor in Wikidata
Economia
MonedaMarco todesco Cànbia el vałor in Wikidata
Còdazi de identifegasion
Prefiso tełefònego+49 Cànbia el vałor in Wikidata
Istòrego

La Zermània Òvest ła zera situada inte l'Eoropa sentro-osidentałe e ła confinava a nord co ła Danemarca, a est co ła Repùblega Democràtega Todesca e co ła Cecoslovàchia, a sud co l'Àustria e co ła Svìsara, a òvest co i Paezi Basi, el Belzo, el Lusenburgo e ła Fransa. Solché a nord ła ghea un sboco inte el mare: el mare del Nord e el mar Bàltego. La capitałe ła zera Bonn, inte fiume Reno.

Ła zera nasesta inte el 1949 col scumìsio de ła guera freda e el confin co ła Zermània Est el raprezentava ła cortina de fero che ła divideva l'Eoropa osidentałe soto ła potensa de ła NATO da l'Eoropa orientałe che ła sorbiva l'influensa de l'Union Soviètega.

ZeografiaCànbia

MorfołoziaCànbia

La Zermània Òvest ła se połe dividere in cuatro zone:

IdrografiaCànbia

I fiumi prinsipałi i ze el Danùbio, l'Elba (che parò el zera in granda parte inte ła Zermània Est), el Reno e el Meno.

ClimaCànbia

El clima el ze continentałe, co istà fresche e inverni fredi.

PopołasionCànbia

La Zermània Òvest ła gaveva un incremento/ano del 0,4%[1] e ła popołasion ła zera pasada dai 59.660.000 abitanti inte el 1977 ai 63.254.000 abitanti inte el 1990. La densità de popołasion ła zera so i 240 ab/km².[1] L'ìndaze de nayałità ła zera del 9,8‰, cheło de mortałità de l'11,9‰ e el taso de mortałità infantiłe del 19,8‰.[1] 26.817.000 persone łe zera ła popołasion ativa e el taso de urbanizasion el zera del 38,3%.[1]

I todeschi i zera el 98,6% de ła popołasion. Le menoranse łe zera fate da ołandezi, połachi, austrìaghi e itałiani.[1]

ŁénguaCànbia

La łéngua ufisałe ła zera el tdoesco. Menoranse linguìsteghe łe ghe zera par ła prezensa de imigrai, co ła ecesion del frizon, parlà da na menoransa pì picenina inte el Schleswig-Holstein.

RełijonCànbia

El 50% de ła popołasion in Zermània Òvest ła profesea el protestantèzemo e el 45,1% el catołèzemo,[1] mentre ła menoransa rełijoza pì difondesta ła zera cheła ebràega.[1]

Sità prinsipałiCànbia

Sità Abitanti
Berlin Òvest[N 1] 2.130.525
Anburgo 1.734.000
Mònaco de Baviera 1.388.000
Cołònia 1.015.930
Essen 685.411
Francoforte 656.470
Dortmund 630.609
Duisburg 606.529
Stocarda 597.939
Norinberga 504.807
Wuppertal 414.535
Bonn 283.342

Forma de goernoCànbia

La Zermània Òvest ła zera na El podere lejislativo el zera in man al Parlamento federałe; el podere ezecutivo dal Canseliero e dal Consejo dei ministri.

La Repùblega Federale Todesca l'era parte de l'ONU, IAEA, ILO, FAO, WHO, UNESCO, ICAO, UPU, WMO, OECD, NATO, EURATOM, CECA, CEE.

EconomiaCànbia

El 7% de ła popolasion ła se oparava inte l'agricultura;[1] ła coltivea ségała, formento, orzo, patate, bietołe, brustàngołi, vite, ortaji e fruta.

Sudivizion agrìcula del teritòrio:[1]

Dòparo del teritòrio Persentuale sul totale de ła superfise
Arativo 30,5%
Pàsculi e prà 21,3%
Foreste e boschi 28,9%
Inprodutivo 17,2%

La Zermània Òvest ła gheva 25.513.000 m2, che parò no i zera sufisenti al bezogno de ła popołasion, presuponendo che el stato el tendea conservar el patrimònio forestale.[1]

Se arlevea, in órdene de inportansa: bovini, suini e cavarini, dal cuało se rencavava late, butiro, formajo.

Ła pesca inte l'an ła valea 441.711 tonełae de pese.[1]

La Zermània Òvest ła tegneva inportanti risorse mineràrie, soratuto carbon e fero, ma anca pionbo, zinco, urànio, rame, sali potàseghi e salzema. Se ghe estraeva par de pì petrojo (5.532.000 t) e gas naturałe (18.408.000.000 m³)[1].

Gràsie a łe tante resorse mineràrie, ła Zermània Òvest ła gaveva un'indùstria metałùrzega, siderùrzega e mecànega racuanto sviłupada[1]. Anca l'indùstria chìmega ła zera racuanto inportante, mentre inte l'indùstria alimentària de fondamentałe ghe zera ła produsion de bira.[1]

ComersoCànbia

El paeze el inportava prodoti alimentari, tèsili, petrojo e gas naturałe, fero e vestiàrio;

El esportava machinari, prodoti chìmeghi, autoveìcoli, fero, aciàio e carbon.[1]

Situasion teritòriałeCànbia

La RFT ła zera stada proclamada el 23 de majo 1949 e declarada totalmente sovrana el 5 de majo 1955, co Bonn cofà capitale provizòria. Ła gheva drento łe zone de ocupasion britànega, statunitense e franseze stabiłie inte ła fin de ła seconda guera mondiałe. Inte ła guera freda, inte el cuadro de ła contrapozision globałe intrà blochi, i zera restai inte el so teritòrio racuante unità straniere:

La Repùblega Federale de Zermània ła ghea aderio a ła NATO el 9 de majo 1955. La nasion ła zera divegnesta de consevensa un ponto prinsipałe de ła guera freda, gràsie a ła so contrapozision a ła Repùblega Democràtega Todesca, che ła fea parte al Pato de Varsàvia. La vècia capitale todesca, Berlin, totalmente sircondada dal teritòrio de ła DDR, ła zera n'altra entità autonoma e ła zera anca eła dividesta intrà łe potense ocupadore (i cuartieri sovièteghi i zera stai unilateralmente anetesti a ła DDR e chełi osidentali i zera na spece de sità-stato autònoma inte ła cuała se ghe aplegava łe leji promulgae dal Parlamento de Bonn).

Dopo de ła cascada del muro de Berlin, el 9 de novenbre 1989, ła reunifegasion dei do stati todeschi ła ghea gavesto na ràpida e concreta atuasion. La Repùblega Federale Todesca ła ga formalmente anetesto i Länder de ła Repùblega Democràtega Todesca, readatai par uniformarse, a liveło aministrativo, al sistema federale de l'Òvest. La reunìfegasion todesca ła ghe ze sta el 3 de otobre del 1990 e łe cuatro potense ocupanti łe se ghea retirà ufisalmente el 15 de marso del 1991.[Fonte nesesària]

NotasionCànbia

EsplegadiveCànbia

  1. Berlin Òvest el zera de facto – anca se co racuante partegołarità – un stato federà de ła Zermània Òvest, ma de iure ła zera diidesta in tre setori de ocupasion: britànego, fransezo e statunitense.

BibliogràfegheCànbia

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 Federico de Agostini, Opera geografica di studio e ricerche socio economiche mondiali, 1977.

Voze corełaeCànbia

Altri projetiCànbia

Linganbi forestiCànbia

Controło de autoritàVIAF (EN135446758 · ISNI (EN0000 0001 2321 8043 · LCCN (ENn80125937 · GND (DE4011889-7 · BNF (FRcb11862214n (data) · NDL (ENJA00561601 · WorldCat Identities (ENn80-125937
Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Zermània_Òvest&oldid=1060476"